Thứ Tư, 1 tháng 1, 2025

KHAI BÚT 2025 - Đỗ Chiêu Đức và Thơ Họa

 

                                                       

    KHAI BÚT 2025 

CHÚC hết đồng hương bạn hữu xa,

MỪNG xuân Ất Tỵ khắp muôn nhà.

NĂM qua đồng tiễn đi phiền não,

MỚI đến cùng an hưởng thái hòa.

HAI chữ bình an luôn hạnh ngộ,

KHÔNG người bệnh tật thảy hoan ca.

HAI bờ hai bến chung xuân sắc,

NĂM phước đến nhà vui với ta!

ĐỖ CHIÊU ĐỨC

Sau NOEL 2024


Thơ họa: 

KHAI BÚT ĐẦU NĂM

Chúc cả bạn gần lẫn kẻ xa

Mừng cung chị Rắn đến từng nhà

Năm Thìn qua thoát cơn sầu não

Mới Tỵ mong vui cảnh thịnh hoà

Hai tiếng lộc,tài mừng tết chúc

Không lời,điệu nhạc trỗi xuân ca

Hai miền hoà hợp,tình thân ái

Năm hạnh phúc ngời, đẹp ý ta!

     LAN

(27/12/2024)

 

MỪNG XUÂN ẤT TỴ

XUÂN nầy báo hiệu chửa còn xa!

MỪNG chúc lời hay gửi mọi nhà

GIA cảnh trăm điều xua trí ngại

ĐẠO đời hai lối giữ tâm hoà

PHƯỚC như Đông Hải… xoa vần đượm

THỌ tỷ Nam Sơn… trỗi khúc ca

BÌNH rượu nồng cay giờ rót mãi

AN lành cõi thế bậu cùng ta!

  Như Thu

12/27/2024

 

MỪNG NĂM ẤT TỴ

CHÚC người cuộc sống kể gần xa

MỪNG chuyện vui tươi tới mọi nhà

NĂM đã lùi sau quên bất hạnh

MỚI đang tiến trước tạo yên hoà

HAI tiêu bệnh tật ngời câu hát

KHÔNG dứt đau buồn sáng khúc ca

HAI đạt thành công gầy tuổi trẻ

NĂM chào Ất Tỵ đến cùng ta

      Minh Thúy Thành Nội

Tháng 12/27/2024

 

MỪNG XUÂN MỚI

MỪNG chúc nơi gần lẫn chốn xa

XUÂN vui Ất Tỵ đến thăm nhà

HẠNH đầy, nhân loại hoài nhân ái

PHÚC mãn, gia cang mãi thuận hòa

NON thẳm, rừng xa bừng nhánh lộc

SÔNG xanh, biển bạc rộn bài ca

THÁI an, cuộc sống như ngày hội

BÌNH ổn yên lành khắp nước ta.

   Sông Thu

( 28/12/2024 )

 

MỪNG NĂM MỚI 2025

Chúc người đang ở cuối trời xa

Mừng sắp hồi quy trở lại nhà

Năm sẽ chẳng còn nghe khổ lụy

Mới nên cầu mãi được an hòa

Hai thời mong ước ngày tương kiến

Không phút trông chờ thủa hợp ca

Hai cảnh đôi nơi nay nhập cuộc

Năm tuần ngó lịch gọi Xuân ta …

  Hawthorne  27 - 12 - 2024

CAO MỴ NHÂN

 

MỪNG XUÂN ẤT TỴ

MỪNG tết tha phương kể xót xa

XUÂN sang chạnh nhớ đến quê nhà

ẤT về hi vọng thôi binh lửa

TỴ đến mong sao sớmthái hoà

HAI triệu người đi đầy khắc khoải

KHÔNG chừng kẻ ở cũng âu ca

HAI nơi xuân vẫn an yên đến

NĂM mới về ta uống với ta./.

Thủy Lâm Synh

Thềm Tết DL 2025

 

CHÚC MỪNG NĂM MỚI 2025

Chúc mọi người xuôi ngược chốn xa

Mừng vui đoàn tụ đón xuân nhà

Năm Thìn huynh đệ còn cay đắng

Mới Tỵ cháu con được hiếu hòa

Hai nẻo đường xưa đời oán thán

Không bờ bến cũ khách sầu ca

Hai dòng huyết lệ thường niên tết

Năm Tỵ hóa thành sức sống ta

Lý Đức Quỳnh

   28/12/2024

 

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

CHÚC Xuân hạnh phúc đến gần xa,

MỪNG đón an vui khắp mọi nhà.

NĂM kéo ngập tràn ân huệ phúc,

MỚI mang đông đủ thịnh yên hòa.

HAI quê san sẻ duyên kỳ ngộ,

KHÔNG khí trong ngoài hiệp ý ca.

HAI bóng hoa tươi trao thắm thiết,

NĂM qua niên đại dệt tình ta.

                             *

Buồn thương đau xót sẽ trôi qua.

HỒ NGUYỄN

 (28-12-2024)

 

   TẾT CẦN THƠ

CHÚC vạn điều may đến mọi nhà

MỪNG con quy khứ khắp gần xa

NĂM vui chào đón: giao thừa pháo

MỚI nhận phong bao: tết phúc hoà

HAI đấng huyên đường an bách thọ

KHÔNG trung tằng tổ phước thiên ca

HAI dâu hiếu thảo mừng chung rượu

NĂM kiết tường, tài lộc đến ta

Kiều Mộng Hà

     Hội An 28.12.2024

 

   CHÀO NĂM MỚI

CHÚC toàn bạn hữu, thẩy gần xa,

MỪNG rước Xuân sang khắp mọi nhà

NĂM biệt sầu đau, từ tai họa

MỚI chào hạnh phúc, đón an hòa

HAI bờ biển đẹp, luôn yên ắng,

KHÔNG bão giông mờ,rộn tiếng ca

HAI đất bắc nam chung mở hội

NĂM  vui Ất Tỵ  thỏa lòng ta !

Thanh Hoà

 

CHÚC MỪNG NĂM 2025

CHÚC toàn thế giới bạn gần xa

MỪNG khắp nhân gian khắp mọi nhà

NĂM tới sẽ không còn bất ổn

MỚI này Ất TỴ hưởng an hòa

HAI từ hạnh phúc muôn người hát

KHÔNG có chiến tranh ai cũng ca

HAI chữ Tự Do thay Cộng Sản

NĂM nay Xuân đến vui cùng Ta

 ThaNhân

Camthành Dec 27th, 2024

 

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

CHÚC cho đây đó bạn gần xa

MỪNG Tết đầu Xuân đến mọi nhà

NĂM Rắn sum vầy vui thịnh vượng

MỚI toanh ngày tháng hưởng an hoà

HAI luồng âm khí dương trời đất

KHÔNG có tai qua rộn tiếng ca

HAI Đấng sinh thành gia kỉnh lễ

NĂM lành hiệp ý đến cùng ta ..

  Yên Hà

28/12/2024

 

MỪNG NĂM MỚI ẤT TỴ 2025

CHÚC gửi mọi người gần tới xa,

MỪNG xuân tết đến rộn nhà nhà.

NĂM Thìn tống cựu thôi ngăn cách,

MỚI Tỵ nghinh tân đón hiệp hòa.

HAI cảnh đôi nơi vui hội ngộ,

KHÔNG gian một mối kết tình ca.

HAI nguồn sinh, mệnh theo dòng chuyển,

NĂM của an bình, thỏa ý ta.

Dec/28/2024

Phùng Trần

 

     KHAI BÚT

Khai ngôn cung hỉ khắp gần xa

Bút tự đầu năm đến mọi nhà

Chúc được thọ trường đời tấn phát

Mừng thêm lộc đắc mệnh hài hòa

An lành không bệnh sung ăn ngủ

Khang kiện vừa lòng sướng hát ca

Hạnh ngộ yêu thương tâm giác ngộ

Phước Trời lãnh đủ, cũng như ta!

(Phan Thượng Hải)

      12/28/24

 

    CHÚC XUÂN

CHÚC Xuân vạn phúc khắp gần  xa,

MỪNG đón hanh thông đến mọi nhà.

NĂM hết ưu tư xua khổ ải,

MỚI đầy sáng suốt được an hoà.

HAI vườn sắc thắm cùng đua nở,

KHÔNG nhạt niềm tin, nhất loạt ca.

HAI phía vun bồi nền Độc Lập,

NĂM nay chào Đại Kết  dân ta.

Đỗ Quang Vinh

  28-12-2024

 

   NĂM ẤT TỴ 2025

NGUYỆN Trời Phật ban phước gần xa

CẦU được ấm no khắp mọi nhà

THẾ giới chung lưng không chiến họa

GIAN truân nhường áo kết giao hòa

NĂM nầy hợp sức cùng thăng hóa

ẤT TỴ đua tranh chung tiếng ca

THỊNH vượng non sông đời hưởng quả

AN bình đáng sổng cõi người ta…

 Hải Rừng

29/12/2024

 

CHÚC MỪNG XUÂN

Chúc ai xuôi ngược nẻo gần xa

Mừng tháng chạp vui Tết mọi nhà

Năm đến hoa mùa đà phát đạt

Mới xong đồng áng được chan hòa

Hai bờ ước nguyện còn đan lối

Không bến hẹn hò vẫn hát ca

Hai sắc xuân về khao khát mộng

Năm này Ất Tỵ thái bình ta.

Lê Mỹ Hoàn

   12/2024

 

     KHAI BÚT 2025

(Chúc mừng niên khởi Ất Tỵ -25)

CHÚC Giáng sinh cùng Tết chẳng xa

MỪNG thay xuân đã tới sân nhà

NIÊN Thìn điểm lại toàn nhân cõi

KHỞI Tỵ  mong rằng thảy chúng ta

ẤT chớm Tây trời nhanh thuận thỏa

TỴ sang ước tất đặng dung hòa

HAI miền Âu Á bừng hương sắc

NĂM vùng châu lục rộn lời ca…

Mai Vân-VTT

   28/12/24.

 

KHAI BÚT ĐẦU XUÂN

CHÚC cho quê mẹ nửa cầu xa

MỪNG được bình an tại xứ nhà

NĂM cũ tiễn đưa thời lận đận

MỚI về đón rước thể yên hoà

HAI miền thịnh trị tưng bừng hát

KHÔNG chốn bần hàn rộn rã ca

HAI hướng  đồng qui xây tổ quốc

NĂM cầu hạnh phúc khắp dân ta

Hưng Quốc

     Texas 12-28-2024

 

   KHAI BÚT 2025

CHÚC cho bạn hữu khắp gần xa

MỪNG đón xuân sang rực rỡ nhà

NĂM hết lùa đi bao lận đận

MỚI về mang lại những hài hòa

HAI bên chấm dứt màn giao chiến

KHÔNG chặn trình bày bản hợp ca

HAI ngã chung lòng vui hợp tác

NĂM châu hòa hợp bạn cùng ta./.

Hạ Thái

 

        TẾT

Chúc được gì người sống ở xa

Mừng chi đây lúc kẻ không nhà

Rắn vào tới cửa đà nan giải

Rồng bước ra sau đã khó hòa

Kia buổi tiệc tùng vui tiếng hát

Đó sân sàn nhảy rộn lời ca

Ai an nhiên đón xuân vừa đến

Ta chỉ cúi đầu nhận tết ta.

2024-12-28

  Võ Ngô

 

    KHAI BÚT 2025

          (Họa Hoán Vận)

Chúc Xuân hạnh phúc chốn gần xa

Mừng Tết khương ninh viếng cửa nhà

Năm đón cam lai đờn vọng cổ 

Mới chào khổ tận hát dân ca

Hai bên giành giựt cầu ngưng chiến

Không phía hơn thua ước phải hoà

Hai nghĩa an cư cùng lạc nghiệp

Năm nầy khẩn nguyện ở quanh ta

ThanhSong ntkp

CA.28/12/2024


CHÚC MỪNG NĂM MỚI

CHÚC cùng thi hữu dặm ngàn xa

MỪNG đón chúa Xuân dẫu nhớ nhà.

NĂM trước, chiến tranh gây khốn khổ

MỚI nay, thương nghị kiếm an hoà

HAI thương thế giới vang oanh hót

KHÔNG hận giáo đường dậy thánh ca.

HAI bận trở về ngùi cố lý

NĂM tàn đất khách rộn lòng ta !

  Mailoc

12-29-24

 

      KHAI BÚT

Chúc cùng quý vị gần hay xa

Mừng cả đồng hương nếu vắng nhà

Năm Ráo cầu mong đời hết loạn

Mới Lằn khấn nguyện nước an hòa

Hai thêm Hổ Lửa chung lời hát

Không bớt Mai Gầm hợp ý ca

Hai phía đã lâu từng đối nghịch

Năm này nối lại đẹp quê ta.

Thái Huy

12/24/28

 

       NĂM MỚI 

CHÚC Tết sum vầy dẫu cách xa

MỪNG cho hạnh phúc rót bao nhà

NĂM bồi tình bạn luôn nồng thắm

MỚI đắp gia đình mãi thuận hoà

HAI phía chan hoà hoan hỉ khúc

KHÔNG gian yên bình sướng vui ca

HAI lăm xinh xắn nhiều may mắn

NĂM đại cát tường gắn kết ta !

PHƯỢNG HỒNG

 

CHÚC MỪNG NĂM MỚI 2025

CHÚC nàng Xuân, chúc bạn gần xa

MỪNG rỡ nắng Xuân đến mọi nhà

NĂM ước hội đàm Xuân kết quả [1]

MỚI mời hết hiệp giữa Xuân ca

HAI ngời cuộc sống Xuân thong thả

KHÔNG nhạt tình Xuân nghĩa hợp hòa

HAI mộng hòa Xuân đời rộn rã

NĂM mừng Xuân viếng bạn cùng ta…

Đức Hạnh

31 12 2024

[1] Mong các nhà lãnh đạo trên thế giới, sáng suốt trong những cuộc hội đàm, đẻ kết thúc chiến tranh, không còn gây thảm họa tàn khốc trên thế giới.

 

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

CHÚC người lánh nạn cõi trời xa

MỪNG tết thường niên đến mọi nhà

NĂM cũ trôi phăng bao bất ổn 

MỚI về thật lẹ những an hòa

HAI phương trời thẳm vơi thương nhớ

KHÔNG chốn xa vời phải xót xa

HAI đấng sinh thành nhiều tuổi thọ

NĂM về tết đến hưởng cùng ta.

VTD















    

 

  


    


 


 



Thành Ngữ Điển Tích 116 : TRÚC, TRUYỆN, TRƯƠNG, TRƯỜNG, TRƯỚNG (Đỗ Chiêu Đức)

 Thành Ngữ Điển Tích 116 : 

              TRÚC, TRUYỆN, TRƯƠNG, TRƯỜNG, TRƯỚNG.

                           
                                             Trúc Bạch 竹 帛

      TRÚC BẠCH 竹 帛 : TRÚC là thẻ tre; BẠCH là thẻ lụa. Ngày xưa khi chưa sáng tạo ra giấy, người ta ghi lại sự việc trên thẻ tre và thẻ lụa, nên TRÚC BẠCH có nghĩa là thư tịch sách vở, là sử sách. Như "Cung Trung Bảo Huấn Phú" của Bùi Vịnh, một danh sĩ đời nhà Mạc có câu:

       Để danh TRÚC BẠCH, hưởng phúc thái bình.

    Còn trong các bài thơ "Tô Công Phụng Sứ" của Lê Quang Bí thời hậu Lê thì viết là TRÚC GHI LỤA RỦ lấy ý ở thành ngữ gốc là "Danh Thùy Trúc Bạch 名 垂 竹 帛" có nghĩa: Tên tuổi công trạng được ghi vào sử sách (tre lụa) để lưu lại muôn đời về sau:

             TRÚC GHI LỤA RỦ đề Lân các,
             Cho nước này xem, nước khác trông.

TRÚC CHẺ NGÓI TAN. TRÚC 竹 là cây tre, có các sớ suôn theo thân tre, nên chỉ cần bổ một nhát dao là có thể tách thân tre ra từ đầu đến chân một cách dễ dàng, nên ta lại có thành ngữ THẾ NHƯ PHÁ TRÚC 势 如 破 竹, ta nói là "Thế Tợ Chẻ Tre" để chỉ việc gì đó được tiến hành một cách suôn sẻ dễ dàng nhanh chóng không gặp một cản trở nào cả! Còn NGÓI chữ Nho là NGÕA 瓦, do đất nung thành nên dễ bể dễ vỡ, rớt xuống nền gạch cứng là bể tan tành ngay. Ta lại có thành ngữ THỔ BĂNG NGÕA GIẢI 土 崩 瓦 解. có nghĩa: Tường đất sụp đổ thì ngói sẽ vỡ tan tành, ta nói là "Đất Sụp Ngói Tan", thường dùng để chỉ sự đổ vỡ thất bại nào đó mà không còn có thể cứu vãn được. Nhập hai thành ngữ trên lại, ta có một thành ngữ mới là:
    PHÁ TRÚC NGOÃ GIẢI 破 竹 瓦 解, ta nói là TRÚC CHẺ NGÓI TAN để chỉ cái thế thuận lợi suôn sẻ, không có gì cản trở nổi và sự việc được giải quyết rốt ráo khiến đối phương không thể trở tay được. Thành ngữ tổng hợp nầy thường được dùng trong quân sự để chỉ sự tiến công chiến thắng một cách thuận lợi nhanh chóng khiến cho đối phương bị tiêu diệt tan tành hết phương chống đỡ. Như cái thế nổi dậy mạnh mẽ của Từ Hải mà cụ Nguyễn Du đã diễn tả:

               Thừa cơ TRÚC CHẺ NGÓI TAN,
           Binh uy từ ấy sấm vang trong ngoài.
              Triều đình riêng một góc trời,
          Gồm hai văn võ vạch đôi sơn hà !
                          
                           
                             Thế tợ chẻ tre

    TRÚC MAI là từ nói gọn lại của thành ngữ THANH MAI TRÚC MÃ 青 梅 竹 馬. có xuất xứ từ bài thơ ngũ ngôn cổ phong "Trường Can Hành" của Thi Tiên Lý Bạch, nổi tiếng với 2 câu: 

          Lang kỵ Trúc Mã lai,                郎 騎 竹 馬 來,
          Nhiễu sàng lộng Thanh Mai.    繞 床 弄 青 梅。
Có nghĩa :
                 Ngựa tre chàng cưởi đến gần,
           Chạy quanh bờ giếng ghẹo cành mai xanh.

đã hình thành Thành ngữ "Thanh Mai Trúc Mã 青 梅 竹 馬" để chỉ những đôi lứa cùng lớn lên bên nhau, rồi cùng yêu nhau, cùng thành chồng vợ với nhau. Sau dùng rộng ra để chỉ các cặp đôi là bạn học với nhau hay quen biết nhau từ tấm bé, từ trước… rồi mới yêu nhau, lấy nhau. Dùng rộng ra hơn nữa là… chỉ để chỉ tình nghĩa vợ chồng với nhau mà thôi! và… Thành ngữ nầy còn được nói gọn thành "MAI TRÚC" hay "TRÚC MAI" như trong Truyện Kiều tả lúc Thúy Kiều bán mình chuộc cha đã trối lại với Thúy Vân nói lại với Kim Trọng rằng:
                 Tái sinh chưa dứt hương thề,
            Làm thân trâu ngựa đền nghì TRÚC MAI.

... Và khi Thúc Sinh chuộc Kiều ra khỏi lầu xanh, cụ Nguyễn Du đã viết:
                        Một nhà sum họp TRÚC MAI,
                   Càng sâu nghĩa bễ càng dài tình sông !

    Hay khi tưởng Thúy Kiều đã chết cháy trong thư phòng, chàng Thúc cũng đã khóc:
                        Tưởng rằng MAI TRÚC lại vầy,
                    Ai hay vĩnh quyết là ngày đưa nhau!   

                    
           


    TRÚC NAM SƠN là nói gọn lại của thành ngữ NAM SƠN CHI TRÚC 南 山 之 竹, là Trúc của Nam Sơn có xuất xứ như sau: 
    Theo sách Cựu Đường Thư 舊 唐 書 cuối đời Tùy, Tùy Dương Đế hoang dâm vô độ, xa xỉ phóng túng; nông dân nổi dậy khắp nơi chống lại. Trong một bài hịch của Lý Mật kể tội của Tùy Dương Đế có câu: Khánh Nam Sơn chi trúc, thư tội vị cùng; Quyết Đông Hải chi ba, lưu ác nan tận 罄 南 山 之 竹,书 罪 未 穷;决 东 海 之 波,流 恶 难 尽。có nghĩa: Đốn hết tre trúc trong núi Nam Sơn để làm thẻ ghi cũng không hết tội; Dùng hết sóng nước của biển Đông Hải cũng khó rửa sạch được cái ác (của Tùy Dương Đế). Ngày xưa khi chưa có giấy, tất cả sử sách đều được chép trên các thanh tre màu xanh, nên mới gọi là SỬ XANH. Tre trúc của cả Nam Sơn ghi cũng không hết tội, ý chỉ tội nghiệt thật nhiều, nhiều đến không kể xiết. Ít khi dùng để chỉ sự mừng vui thật nhiều như trong truyện thơ Nôm Phương Hoa- Lưu Nữ Tướng dưới đây:

                          Lưu rằng chẻ trúc Nam Sơn,
                 Chép làm sao hết nguồn cơn khát mừng !
                   
                     

    TRUYỆN NGOÀI chữ Nho là NGOẠI TRUYỆN 外 傳, chỉ những loại sách kể lại những truyền thuyết, hư cấu trong dân gian, đọc chơi tiêu khiển để mở rộng kiến thức, chứ không tuộc loại sách chính quy dùng để học tập thi cử. Như những truyện võ hiệp căn cứ vào các thời đại lịch sử rồi hư cấu thêm tình tiết cho gây cấn hấp dẫn của nhà văn Kim Dung, như Tuyết Sơn Phi Hồ, Phi Hồ Ngoại Truyện... Truyện thơ Nôm Phương Hoa - Lưu Nữ Tướng của ta cũng thuộc dạng TRUYỆN NGOÀI nầy, nên đã mở đầu câu truyện bằng:

                 TRUYỆN NGOÀI rằng có một người,
                 Tên là Lưu Định gồm tài võ văn...

    TRƯƠNG KHIÊN 張 騫 (Khoảng 164~114 trước Công Nguyên) tự là Tử Văn, người dất Hán Trung thuộc tỉnh Thiểm Tây ngày nay. Ông là nhà ngoại giao, nhà lữ hành, nhà thám hiểm kiệt xuất trong đời nhà Hán. Đã từng hai lần phụng mệnh vua Hán Võ Đế đi sứ qua các nước Tây vực Hung Nô... Ông là người khai sáng mở ra con đường tơ lụa đầu tiên cho Trung nguyên, được Hán Võ Đế phong làm Bác Vọng Hầu. Theo ngoại truyện, một lần Trương Khiên đi bè đến một nơi thấy có người đàn bà dệt cửi, và một người đàn ông dắt trâu cho uống nước bên một dòng sông, hỏi ra mới biết đó là sông Thiên Hà (ý nói ông đi lạc đến dòng Ngân Hà trên trời và đã gặp được Ngưu Lang và Chức Nữ). 
    Trong tác phẩm thơ Nôm khuyết danh "Truyện Tây Sương" có câu:

                        TRƯƠNG KHIÊN lối cũ là đây,
                     Có đi bè hẵn đến ngay Thiên Hà !... 
                      
               
                              TRƯƠNG KHIÊN 張 騫

    TRƯƠNG LƯƠNG 張 良 (?- 186 Trước Công Nguyên), tự là Tử Phòng, người nước Hàn, thuộc đất Dĩnh Xuyên (tỉnh Hà Nam hiện nay). Ông là nhà chính trị, nhà mưu lược kiệt xuất đời Tây Hán, cùng với Hàn Tín, Tiêu Hà được người đời xưng tụng là "Hán Sơ Tam Kiệt" (Ba người hào kiệt giỏi nhất đầu đời Hán). Sau khi giúp Hán Cao Tổ diệt Tần thắng Sở, ổn định nhà Hán, được phong là Lưu Hậu. Ông không màng phú qúy, treo ấn từ quan theo Xích Tùng Tử vân du khắp nơi.  
    Trong Quốc Âm Thi Tập của Nguyễn Trãi trang 50 có câu:

            Kham hạ TRƯƠNG LƯƠNG chăng khứng ở,
           Tìm tiên để nộp ấn phong hầu.
                     
                           

     TRƯỜNG TÍN 長 信 Theo "Tam Phụ Hoàng Đồ 三 輔 黄 圖" Trường Tín là tên của một cung trong quần thể kiến trúc của Trường Lạc Cung, nằm ở phía đông nam đô thành Trường An của nhà Tây Hán, là nơi ở của Hoàng Thái Hậu. Nhưng sau nầy ngọai trừ Đông Cung là nơi ở của Hoàng Hậu ra, các cung khác cũng thường dùng cho các phi tần ở, như bài "Xuân Oán 春 怨" của Ta Triệu Chiết 謝 肇 淛 đời Minh hơn một ngàn năm sau vẫn còn nhắc đến cung Trường Tín nầy: 

                    長 信 多 春 草,       Trường Tín đa xuân thảo,
                    愁 中 次 第 生.       Sầu trung thứ đệ sinh.
                    君 王 行 不 到,       Quân vương hành bất đáo,
                    漸 與 玉 階 平.       Tiệm dữ ngọc giai bình.     
Có nghĩa :
               Cỏ xuân đầy Trường Tín,
               Trong sầu lại mọc thêm.
               Quân vương đi chẳng đến,
               Đã vượt cao ngang thềm !
      
                                      

  Còn trong "Tứ Thời Khúc Vịnh" của Hoàng Sĩ Khải thì có câu:

                           Ô tôn thức mắc chẳng nằm,
                 Chiều ai TRƯỜNG TÍN lâm dâm chong đèn.

     TRƯỚNG HỒ chữ Nho là HỒ TRƯỚNG 弧 帳. TRƯỚNG 帳 thuộc chữ Hài Thanh, bên phải bộ TRƯỜNG 長 chỉ ÂM, bên trái là bộ CÂN 巾 là cái Khăn chỉ Ý, nên TRƯỚNG là Tấm Vải, là cái Màn, cũng có thể hiểu là cái Mùng để che chắn chỗ ta ngủ. HỒ 弧 cũng thuộc dạng chữ Hài Thanh, bên trái có bộ CUNG 弓 chỉ Ý: là hình vòng cung, hình bán nguyệt, nên TRƯỚNG HỒ chỗ che màn ngủ có hình cong bán nguyệt; cũng như SONG HỒ 窗 弧 là cửa Sổ có hình bán nguyệt vậy!
     TRƯỚNG HỒ còn là phòng ngủ của vợ chồng, nên khi đã về với Thúc Sinh rồi thì Thúy Kiều mới nhân lúc vợ chồng đang ăn nằm với nhau mà thỏ thẻ với Thúc sinh như cụ Nguyễn Du đã viết:
               TRƯỚNG HỒ vắng vẻ đêm thanh,
         E tình nàng mới bày tình riêng chung...

                         Trướng Hồ                                   Song Hồ

   Còn trong phòng ngủ của vua chúa thì sang cả hơn, nên màn được treo bằng lụa bằng gấm, nên gọi là TRƯỚNG GẤM, như trong Cung Oán Ngâm Khúc của Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã viết:
 
                          Trên TRƯỚNG GẤM chí tôn vòi vọi. 
                          Những khi nào gần gũi quân vương. 
                          Dẫu mà tay có nghìn vàng.
                          Đố ai mua được một tràng mộng xuân !

    Hay như trong Chinh Phụ Ngâm Khúc của Hồng Hà nữ sĩ diễn Nôm thì TRƯỚNG GẤM chỉ thẳng nhà vua với các câu:

                      Trên TRƯỚNG GẤM thấu hay chăng nhẽ. 
                      Mặt chinh phu ai vẽ cho nên? 
                      Tưởng chàng giong ruổi mấy niên. 
                      Chẳng nơi Hãn Hải thì miền Tiêu Quan. 

      Còn nơi của các tướng quân ngồi bàn việc quân cơ hay để xử án thì gọi là TRƯỚNG HÙM; như khi Từ Hải giúp Thúy Kiều báo ân báo oán:

                        TRƯỚNG HÙM mở giữa trung quân,
                   Từ Công sánh với phu nhân cùng ngồi.
                              
     

     Còn phòng học của các thư sinh ngày xưa thì được gọi là TRƯỚNG HUỲNH, chữ Nho là HUỲNH TRƯỚNG 螢 帳 lấy tích từ Thế Thuyết Tân Ngữ 世 說 新 語 như sau:
     XA DẬN 車 胤, tự là VŨ TỬ 武 子. Theo Tấn Thư quyển 83 Xa Dận Truyện. Ông người đất Nam Bình, từ nhỏ đã hiếu học, nhưng nhà nghèo, ban ngày phải đi làm lụng kiếm sống, ban đêm không có tiền mua dầu thắp đèn để học. Nhân những tháng mùa hè có nhiều đom đóm, ông bèn đuổi bắt tập hợp chúng lại gói trong vải mỏng để lấy ánh sáng (gọi là TỤ HUỲNH 聚 螢) mà đọc sách, sau cũng trở thành một văn học gia nổi tiếng đời Tấn, nên Phòng học của các thư sinh được gọi là 
TRƯỚNG HUỲNH để nghe cho có vẻ là người chuyên cần học tập. 
    Khi trở vế nhà thấy "Hai thân còn dở tiệc hoa chưa về" Thúy Kiều vội vàng "Cửa ngoài vội rủ rèm the, Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình" để qua phòng học tìm Kim Trọng:

                     Nhặt thưa gương giọi đầu cành,
           Ngọn đèn trông lọt TRƯỚNG HUỲNH hắt hiu.
                          
                 

      Còn phòng của các bà các cô sang trọng quý phái thì có màn thêu chim loan chim phượng để trang trí cho đẹp, nên được gọi là LOAN PHÒNG hay TRƯỚNG LOAN. Như khi chiêm bao thấy Đạm Tiên báo mộng về số kiếp đoạn trường của mình, Thúy Kiều đã "Nghĩ đòi cơn lại sụt sùi đòi cơn" đến nổi:

                  Giọng Kiều rền rỉ TRƯỚNG LOAN,
              Nhà huyên chợt tỉnh hỏi cơn cớ gì ?

     TRƯỚNG TÔ là LƯU TÔ TRƯỚNG 流 蘇 帳 là màn có trang trí bằng các tua viền  ngũ sắc, có chân chỉ hạt bột hay chỉ các màn được viền bằng các hoa văn cho đẹp ở trong các kỹ viện để câu khách, như khi Từ Hải vào gặp Thúy Kiều ở lầu xanh, cụ Nguyễn Du đã viết:

                         TRƯỚNG TÔ giáp mặt hoa đào,
                      Vẻ nào chẳng mặn nét nào chẳng ưa !?
                 
                                     LƯU TÔ TRƯỚNG 流 蘇 帳

     Hẹn bài viết tới :
                    Thành Ngữ Điển Tích 117 : U, UYÊN, ƯNG.

                                                               杜 紹 德
                                                            Đỗ Chiêu Đức




















Thứ Ba, 31 tháng 12, 2024

Kỳ - Anh Khờ


       Kỳ!!!

Mấy bữa xa nhau nhớ quá nì!
Đêm qua thiêm thiếp giấc tình si
Mơ màng vuốt tóc nghe ai… "xí"
Tưởng tượng cầm tay thấy nhỏ... "hì"
Nhỏm dậy... hay môi còn nháy nhí…
Ngồi lên... biết miệng vẫn thầm thì…
"Người dưng" mà nhắc mần chi dzị?
Hỏng phải bà con nhớ cũng... kỳ!

Anh Khờ