MỘT CHỮ TÂM - Thơ Kiều Mộng Hà và Thơ Họa

 

                                   

   MỘT CHỮ TÂM

Nhớ bạn! Rứa là hẹn ghé thăm

Austin-Dallas có xa xăm

Bao năm tất bật bao nhiêu chuyện

Nguyệt khuyết phù du nguyệt lại rằm

Sống chậm, mặc đời nhiều dối trá

Thản nhiên, duyên hội ngộ tri âm

Bốn ngày ba đứa vui như Tết

Bằng hữu chi giao một chữ Tâm

Kiều Mộng Hà

    6.06.2026

Thơ Họa:

    VỀ CỐ LÝ

Bạn rủ ta về cố lý thăm

Đường làng hớn hở bước xăm xăm*

Chiều lên thoáng đãng khung trời hạ

Tối xuống trong veo ánh nguyệt rằm

Róc rách non cao hòa suối nhạc

Ầm ào biển rộng phối triều âm

Vào đền Khổng Tử khai nguồn trí

Nhập định sân Thiền mở cửa tâm

Lý Đức Quỳnh

     6/6/2026

*Mượn chữ trong câu Kiều “Xăm xăm băng lối…” 

    TÌNH BẠN THÂN TÂM

Bạn bè lâu quá mới về thăm,

Thân thiết lòng ghi khắn khít xăm.

Nhớ thuở chung vai quanh dạo phố,

Vui khi la hát tắm trăng rằm.

Cô hàng xóm thét: trò yêu quái,

Ông cụ đầu làng hô: đám âm!

Nhóm trẻ chúng tôi cười thích thú,

Năm qua tháng lại giữ bền tâm.

                              *

Chữ TÂM tròn kín dẫu xa xăm.

HỒ NGUYỄN

 (06-6-2026)

 

      GẶP BẠN

         (4 vận)

Mừng mừng tủi tủi... bạn qua thăm,

Sau mấy mươi mùa sống biệt tăm?

Hồ hởi miệng cười tươi nụ nắng,

Long lanh mắt sáng rạng khuôn rằm!

Trà dư, tửu hậu tràn ly chuốc,

Cầm tấu, thi ngâm lặng khúc âm!

Xoắn xuýt tri giao rưng khóe lệ,

Thanh đồng nhất dạ hữu hằng tâm

Nguyễn Huy Khôi

     06-6-2026

 

 XIN XĂM CUỐI NĂM

Mỗi tối giao thừa lại đến thăm

Lăng Ông Bà Chiểu để xin xăm (*)

Lung linh mờ ảo làn hương khói

Trầm bổng mơ hồ tiếng nhạc âm

Kính cẩn nguyện cầu đầy thật dạ

Lầm rầm khấn bái rất thành tâm

Ước mong quẻ tốt tròn năm tới

Lễ tạ xin dâng lúc cúng rằm.

  Sông Thu

( 06/06/2026 )

(*) Lăng Tả Quân Lê văn Duyệt ở Bà Chiểu ( Gia Định - Saigon )

 

    MỘT CHỮ TÂM

Dâu bể thăng trầm không có thăm

Việt Nam - Dallas thật xa xăm...

Trãi bao cuộc sống nhiều giông tố

Vượt biết bao lần trăng khuyết rằm...

Nước Đức Hồ Tâm không gợn sóng

Hằng trong ký ức nhớ Tri Âm.

Sẻ về nhà Bạn Quê mình đẹp

Đạo đức Tinh thần Một Chữ Tâm.

Mỹ Nga

    06/06/2026 ÂL,21/04/ Bính Ngọ.

 

NIỀM VUI HẠNH NGỘ

Hớt ha hối hả bước xăm xăm

Bằng hữu lâu ngày ghé lại thăm

Người đến khi trời đà sụp tối

Bạn chơi lúc nguyệt đã sang rằm

Ghét yêu đánh nhẹ sao im tiếng

Thương giận la nhằn cứ bặt âm

Những tưởng đời này không gặp nữa

Nào ngờ hạnh ngộ sướng vui tâm.

     LAN

(06/06/2026)

 

   ĐỐT ĐUỐC

   Hoạ hoán vận

Từ khi “nói chuyện” với chơn tâm

Chấp niệm u mê vắng đến thăm

Ngũ uẩn cách ly trong tĩnh lặng

Tam quy hiện hữu loé trăng rằm

Bản Lai diện mục vừa tìm thấy

Chân Tánh hồi sinh tỏ phúc âm

Phiền não vô minh… là có thật

Đốt lên đuốc tuệ xoá mù xăm

TT MINH

07.6.2026

 

      HOAN HỶ

Trầy trật bao lần… mới đến thăm

Ba trăm cây số ngoằn ngoèo xăm…

Bạn xưa còn lại trên đầu ngón

Đất khách ngày qua những vọng âm

Cơm áo gạo tiền… giờ quẳng hết

Rau chao chuỗi hạt nhớ ngày rằm

Gặp nhau trao đổi bao nhiêu chuyện

Hoan hỷ chưa ai… vẫn sáng tâm

TÂM NGUYỆT

   Jun.07.2026

 

BẤT ĐẮC NHÂN TÂM

Lâu rồi bỏ xứ chẳng về thăm.

Vết đạn căm thù bắn tấm xăm (*)

Tiếng hét xung phong ngày đấu tố,

Hố sâu lấp kín ánh trăng rằm,

Còn lưu thống hận trên dương thế,

Vẫn vọng oan hồn dưới cõi âm.

Vết nhọ muôn đời hằng nhắc mãi,

Giống sài lang bất đắc nhân tâm.

Đỗ Quang Vinh

     6-6-2026

(*) xăm = tấm vải căng thẳng, ở giữa có vẽ vòng tròn để làm bia mà bắn 

PHẬT ĐẢN ĐI CHÙA XIN XĂM

         ( họa hoán vận)

Vào Chùa khấn lạy nguyện xin xăm

Phật Đản đêm nay có Nguyệt rằm

Dạ thẳng cầu mong luôn sáng trí

Lòng lành vạn vái mãi thành tâm

Lan man thảnh thoát lời kinh kệ

Trầm bổng mơ hồ nhạc phúc âm

Khổ lụy ơn trên Ngài tế độ

Nợ trần thanh thản được… về thăm

Songquang

 20260607

 

     HÀN SAN TỰ

Hàn San chùa cổ một lần thăm

Rộn rã sân ngoài tiếng lắt xăm.

Chuông khánh ngân nga kinh mõ tối

Trầm hương vương vấn ánh trăng rằm.

Vi vu gió núi lay hoa lá

Vang dội chày kình vọng sắc âm.

Chú tiểu lăn xăn mời mọc khách

Bồi hồi kỷ niệm khắc trong tâm !

   Mailoc

06-07-2026

 

HOÀI HƯƠNG VỌNG NGUYỆT

Lên chùa kỉnh Phật ghé xin xăm

Cầu nguyện dưới trăng vọng nguyệt rằm

Diệu vợi tha hương mờ bóng dáng

Xa xôi viễn xứ vắng thanh âm

Tình thân huynh đệ  mong chờ gặp

Nghĩa trọng sư đồ đợi viếng thăm

Ước muốn tao phùng trên đất mẹ

Vỡ oà hạnh phúc thuận nhân tâm

  Hưng Quốc

Texas 6-7-2026 

    VỮNG TÂM

Bạn đã lâu ngày muốn đến thăm

Trên đường ghé Cốc để xin xăm

Dạo này tất bật vì công việc

Hay hẹn tới đây ngày tốt Rằm

Hội ngộ chân thành tình lính chiến

Cùng chung cầu nguyện cõi người âm

Xa nhà huynh đệ cùng đơn vị

Xẻ ngọt chia bùi giữ vững tâm …

Yên Hà

8/5/2026

 

     MỆNH SỐ

      Hoạ hoán vận

Người ấy tôi yêu trọn vẹn tâm

Tình như băng tuyết ánh trăng rằm

Xa xôi cách trở trong mong nhớ

Thăm thẳm ngăn chia mộng ngóng thăm

Ngày tháng đợi chờ lòng mở hội

Thư đi trông mãi… bặt hồi âm !!!

Trời cao sao lại đầy cay nghiệt?

Duyên phận buồn ơi nhận quẻ xăm

TRẦN T ĐỨC

   6.08.2026 

THONG DONG CUỐI CUỘC Thơ Tâm Duyên và Thơ họa

                                           

THONG DONG CUỐI CUỘC

(Thơ xướng)

Đong đưa ngày tháng cuối vòng đời

Ước mộng ta chừ đã cạn vơi.

Sáng nhấp trà thơm nhìn cánh bướm

Chiều nghe chuông kệ lắng tâm người

Ung dung tĩnh tại lòng im tiếng

Vinh nhục thị phi ý bặt lời

Khát uống, đói ăn, đêm ngủ nghỉ...

Ừ sinh... ừ tử... Mặc tình chơi...

Tâm Duyên

Thơ Họa: 

                VIẾT TRANG ĐỜI

Phù vân chắt lọc viết trang đời

Bút mực theo dòng nhật nguyệt vơi

Mượn nét thanh sơn làm bối cảnh

Nhờ khung bạch thủy vẽ tranh người

Thơ hòa cuộc lữ vô biên lệ

Nhạc phối trần ai bất tận lời

Giữa cõi huyền không mây tụ tán

Pha màu tự họa bóng mình chơi

Lý Đức Quỳnh

  17/7/2019

    ĐỢI THỜI

      (4 vận)

Ngày tháng tiêu nhăng đã cạn đời

Tuổi chiều hụt hẫng... sống chơi vơi

Cơ hàn kham nhẫn... đành thua bạn

Nghèo ngặt tận vươn... chả kịp người

Cuộc lữ lỗi thì nên thấp giọng

Trần duyên lạc vận phải khiêm lời

May không vướng bả sa phường Chệt

Còn chút lương tri... ẩn đợi thời.

     25-7-2019

Nguyễn Huy Khôi

 

CHO TRỌN DÒNG ĐỜI

Ngày tháng dần trôi hết cuộc đời

Nghĩ rằng sanh tử đã chơi vơi

Tròn phần định mệnh tròn tình nghĩa

Vẹn kiếp nhân sinh vẹn phận người

Ráng nén lòng đau không nuối tiếc

Gượng hoà lệ xót chẳng buông lời

Lang thang phút cuối trời phiêu lãng

Ừ thế thôi thì… gắng sức chơi !

Songquang

 20260601

 

     TỰ NHỦ  

Từ lâu thấp thỏm sống trên đời

Nỏ biết khi nào khổ lụy vơi

Sáng sáng chiều chiều trăn trở nỗi

Năm canh sáu khẳc lửng lơ người

Tơ lòng mượn mấy làn quan họ

Thả bút đường thi ý vận lời

Bạn hữu bồi trang thơ óng ả

Và ta tự nhủ nối vòng chơi !

PHƯỢNG HỒNG

 

NGẪM THÂN TỨ ĐẠI

Vô tư lững thững bước vảo đời

Ảo vọng chưa dừng… sức lực vơi

Ngày tháng cạn dần như nguyệt khuyết

Thâu canh trống giục bóng rời người

Trăm năm cứ ngỡ dài vô tận

Một phút còn đâu dẫu nửa lời

Kiếp sống nhân sinh là huyễn mộng

Ngẫm thân tứ đại tựa vòng chơi

Kiều Mộng Hà

 Jun.01.2026

 

   MỘT KIẾP SỐNG

Xuống thế lu bu cả cuộc đời,

U sầu gánh nặng khó nguôi vơi.

Bạn bè vắng khuất ân tình nghĩa,

Đồng nghiệp chia xa phận số người.

Chồng vợ lìa nhau khi khốn khó,

Anh em cắt ruột lúc tranh lời.

Số trời đã định sao lui thối,

Gắng tiếp ôm gồng nhọc bước chơi!

                                *

Xuống trần ngụp lặn ráng mà thôi!

HỒ NGUYỄN

 (02-6-2026)

 

     TRƯỜNG ĐỜI

Trường Đời học hỏi chạy theo Đời

Cảnh khổ trầm luân mãi chới vơi...

Cảm hóa Nhơn sanh tùng luật pháp

Khuyên lơn bằng hữu trọng tì̀nh người

Đạo Tâm Trời Phật ban Ân Huệ

Hồi trống Lôi Âm tõa khắp nơi...

Gây khối tinh thần ra mọi hướng.

Nhơn hòa Địa lợi hợp Thiên thời.

Mỹ Nga

  02/06/2026  ÂL, 17/04/ Bính Ngọ.

 

     KIẾP NGƯỜI

Lẩn quẩn lanh quanh đã hết đời

Lu bu lắm chuyện tháng ngày vơi

Trời mây bàng bạc khoe tia nắng

Cây cỏ xanh tươi tạo dáng người

Xuôi ngược tới lui còn rão bước

Đục trong  tranh cải chửa ngưng lời

Nhân sinh ảo mộng trên trần thế

Chắp nối nhau hoài tiếp cuộc chơi …

THIÊN LÝ

Vẫn Đếm Giọt Ngâu - Vu Sơn

 Vẫn Đếm Giọt Ngâu

Chiều xưa lãng đãng bóng hoàng hôn
Pháo cưới nhà em tiếng nổ dồn
Xé nát hồn tôi từ dạo ấy
Đau buồn lãng tích... trở vô ngôn

Những tưởng thời gian xóa gánh sầu
Đâu ngờ nỗi nhớ thấm càng sâu
Em phương hạnh phúc nào hay biết
Tôi vẫn bên trời... đếm giọt Ngâu

Vu Sơn

GHÉT VÀ THƯƠNG - Thơ Songquang và Thơ Họa

       

    GHÉT & THƯƠNG

Đối xử ở đời chuyện ghét thương

Đó là thực tế cõi vô thường

Chạm lòng quát tháo cho là ghét

Ưng dạ vui cười nghĩ đúng thương

Cuộn méo nhân tình thương hoá ghét

Vo tròn thế thái ghét thành thương

Hơn nhau hai chữ thương và ghét

Gắng giữ cho mình được mến thương

Songquang

20260604

Thơ Họa: 

ĐÔI BỜ THƯƠNG GHÉT

Khi người bảo ghét bụng còn thương

Miệng ghét đầu môi nỏ lạ thường

Kể chuyện khôi hài thương chẳng ghét

Bông đùa thú vị ghét liền thương

Ngừng tâm giả bộ thương rồi ghét

Quẳng gánh nghi ngờ ghét lại thương

Cuộn mớ bòng bong thương lẫn ghét

Lên bờ giũ ghét tạo niềm thương…

 Như Thu

06/04/2026

 

GHÉT VÀ THƯƠNG

       (Họa 4 vần)

Giản dị, không thương vì đã ghét

Bình thường, hết ghét bởi còn thương

Khi đời tráo trở thương là ghét

Nên thói lọc lừa ghét bảo thương

Thế thái yêu thương hòa lẫn ghét

Nhân tình hận ghét sống cùng thương

Từ Bi nhẫn nại xua tan ghét

Bác Ái kiên trì tạo dựng thương

Lý Đức Quỳnh

    5/6/2026 

GHÉT & THƯƠNG

     (Họa 4 vần)

Ngôn ngữ phân minh ghét hoặc thương

Thản nhiên, không ghét cũng không thương (*)

Thời gian từng trải thương và ghét

Thời điểm đổi thay ghét với thương

Khó thể thấy thương từ dạ ghét

Khó mà thấy ghét tự lòng thương

Muốn thương thì phải không còn ghét

Không ghét sao bằng chỉ có thương.

(Phan Thượng Hải)

         6/4/26

(*) Thản nhiên = Indifference (a psychological symptom).

 

    GHÉT VÀ THƯƠNG

Bụng thì rất ghét, nói rằng thương

Giả dối... nhân gian ấy sự thường

Miệng bảo tham quan đầy đáng ghét

Mắt nhìn của cải ngập yêu thương

Hiền lành, khốn khó... bao người ghét

Bạc ác, sang giàu... lắm kẻ thương

Thương ghét... vì sao không sáng suốt

Cớ gì nhầm lẫn ghét và thương ?!

  Sông Thu

( 05/06/2026 )

 

   GHÉT VÀ THƯƠNG

Sống đời ôm ấp chuyện đau thương,

Tranh chấp hơn thua đó lẽ thường.

Miệng lưỡi êm mềm tâm hận ghét,

Câu chê phán luận dạ ngầm thương.

Thấy người cao chức luôn ganh ghét,

Nhìn kẻ thấp hèn nhớ xót thương.

Bìm bịp khóc than cua chán ghét,

Lục bình trôi dạt nước buồn thương!

                             *

Hơi tàn sẽ hết ghét hay thương!

HỒ NGUYỄN

 (05-6-2026)

 

GIỐNG NHƯ THỜI TIẾT

Có khi nói Ghét lại là Thương !

Con gái một khuôn, tính thất thường

Dừng tưởng bảo thương là… hỗng ghét

Ỡm ờ nói Ghét phét… đang Thương

Cố tình nũng nịu: khó ưa… Ghét !!!

Quay mặt dỗi hờn ngó thấy… Thương

Thương/Ghét khổ ơi đâu dễ đoán

Giống như thời tiết… liệu mà Thương ?!

Kiều Mộng Hà

 Jun.05.2026

 

     NHÀN ĐÀM

Ghét-vì đố kỵ, ghét đáng thương,

Bởi lẽ nhân sinh chẳng dị thường?

Lợi chuộng... trá tâm là đáng ghét,

Danh cầu... ác dạ dễ gì thương?

Lời ngay thẹn mặt thường "hay ghét",

Ý nịnh  bùi tai lại "dễ thương"?

Đưng ghét khi đời chưa đáng ghét,

Mở lòng - là mạch khởi yêu thương!

Nguyễn Huy Khôi

     05-6-2026 

     THỬ HỎI CÙNG AI

Thử hỏi cùng ai không ghét thương?

Buồn vui hận oán cõi đời thường.

Gặp thời tranh cạnh thương và ghét

Hợp ý tâm đầu ấy mới thương

Xu nịnh cửa quyền sao đáng ghét

Người hiền chơn thật dạ thầm thương

Gian tà độc ác ta thù ghét

Vạn sự do Tâm hảy cứ thương...

Mỹ Nga

  05/06/2026 ÂL, 20/04/ Bính Ngọ

 

GHÉT CÙNG THƯƠNG

Nhiều chuyện ở đời ghét lẫn thương

Hiểu sao hợp lẽ sự bình thường

Thương nhiều thương lắm thành ra ghét

Ghét tận ghét cùng hóa lại thương

Nói ghét thì chưa  rằng mãi ghét

Đã thương là quyết phải luôn thương

Hét thương  lũng đoạn nười nhân thế

Gắng sống sao cho thật dễ thương .

CAO BỒI GIÀ

     5-6-2026

 

    GHÉT THƯƠNG

Ta bà không ghét tức là thương

Thương ghét trần gian chẳng dị thường

Một chút giận hờn thương lại ghét

Đối điều cảm mến ghét nên thương

Ố niềm mãi giữ thời sanh ghét

Ái niệm luôn gìn sẽ hóa thương

Vô ngã tâm an dừng tánh ghét

Thất tình buông bỏ ghét đâu thương

   Hưng Quốc

Texas 6- 5-2026

 

KHÔNG THƯƠNG ĐỪNG GHÉT

Chuyện Ghét và Thương kể cũng thường

Mới vừa Ghét đó bỗng vương Thương

Ông bên hàng xóm nhìn sao Ghét

Bà sát láng giềng ngó muốn Thương

Thiên hạ lập lờ Thương với Ghét

Riêng tôi khẳng định Ghét cùng Thương

Xem ra Thương Ghét như ba phải

Thử Ghét hay Không giả tạm Thương

      Hawthorne.  6 - 6 - 2026

CAO MỴ NHÂN 

    VẪN LÀ THƯƠNG

Nàng hay trách móc, bảo không thương,

Tính khí kỳ khôi rõ khác thường.

Nói lẫy mau qua đâu có ghét,

Giận hơn chốc lát vẫn hằng thương.

Khi thì nhỏ nhẹ sao mà ghét?

Lúc lại ôn tồn thật dễ thương!

Thế mới hay lòng người khó hiểu

Quanh đi quay lại vẫn là thương.

Đỗ Quang Vinh

     6-6-2026

THƯƠNG ĐỪNG GHÉT

Còn đây đau khổ lẫn sầu thương

Bảo tố mưa giông quá thất thường

Hy vọng muôn loài thôi thấy ghét

Cầu mong vạn vật ráng gìn thương

Nằm sâu  trong mắt thôi hờn ghét

Ở tận cõi lòng nên giữ thương

Cuộc sống buông buồn ngưng oán ghét

Để đời vui hưởng với nguồn thương.

2026-06-08

   Võ Ngô 

Góc Việt Thi : MƠ ĐƯỢC HÁI SEN của NGUYỄN DU (Đỗ Chiêu Đức)

 Góc Việt Thi :

             MƠ ĐƯỢC HÁI SEN của NGUYỄN DU  

  

 

         

                      

      Trong "Nam Trung Tạp ngâm 南 中 雜 吟" của cụ Nguyễn Du 阮 攸, ghi lại tất cả những bài thơ mà ông đã làm trong thời gian "Làm quan ở kinh đô Huế" (1805-1808). Sau đây là chùm thơ "Hái Sen" nổi tiếng của ông đã được trích làm những bài học thuộc lòng trong văn thơ cổ lớp 11 của chương trình THPT. Kính mời các bạn cùng đọc và thưởng thức hệ thống 5 bài thơ "MỘNG ĐẮC THÁI LIÊN 夢 得 採 蓮 Mơ Được Hái Sen" của Nguyễn Du sau đây :

                 其 一                    Kỳ nhất

             緊 束 蛺 蝶 裙     Khẩn thúc kiệp điệp quần

             採 蓮 棹 小 艇     Thái liên trạo tiểu đĩnh

             湖 水 何 浺 瀜     Hồ thủy hà xung dung

             水 中 有 人 影     Thủy trung hữu nhân ảnh

                 其 二                   Kỳ nhị

             採 採 西 湖 蓮     Thái thái Tây Hồ liên

             花 實 俱 上 船     Hoa thực câu thướng thuyền

             花 以 贈 所 畏     Hoa dĩ tặng sở úy

             實 以 贈 所 憐     Thực dĩ tặng sở liên

                 其 三                  Kỳ tam

             今 晨 去 採 蓮     Kim thần khứ thái liên

             乃 約 東 鄰 女     Nãi ước đông lân nữ

             不 知 來 不 知     Bất tri lai bất tri

             隔 花 聞 笑 語     Cách hoa văn tiếu ngữ

                 其 四                  Kỳ tứ

             共 知 憐 蓮 花     Cộng tri liên liên hoa

             誰 者 憐 蓮 幹     Thùy giả liên liên cán

             其 中 有 真 絲     Kì trung hữu chân ti

             牽 連 不 可 斷     Khiên liên bất khả đoạn

                 其 五                  Kỳ ngũ

             蓮 葉 何 青 青     Liên diệp hà thanh thanh

             蓮 花 嬌 盈 盈     Liên hoa kiều doanh doanh

             採 之 勿 傷 藕     Thái chi vật thương ngẫu

             明 年 不 復 生     Minh niên bất phục sanh

                   

           

* Chú thích :

    - Khẩn Thúc 緊 束 : KHẨN là chặt; THÚC là buộc. KHẨN THÚC là buộc cho chặt.

    - Kiệp Điệp Quần 蛺 蝶 裙 : là Quần (váy) có thêu hình bươm bướm bay. Có xuất xứ từ bài thơ "Học Thư 學 書"(Học viết thư pháp) của Dương Duy Trinh 楊 維 楨 đời Nguyên 元 như sau:

   歌 徹 陽 春 酒 半 醺,     Ca triệt dương xuân tửu bán huân,

  玉 尖 搦 管 蘸 香 雲。   Ngọc tiêm nhược quản trám hương vân.

  新 詞 未 上 鴛 鴦 扇,     Tân từ vị thướng uyên ương phiến,          

  醉 墨 先 污 蛺 蝶 裙。    Túy mặc tiên ô Kiệp Điệp Quần !

    Có nghĩa :

                    Hát hết Dương xuân nửa tỉnh say,

                    Tay thon nắn nót phiếm mây trời.

                    Ý thơ chưa viết uyên ương quạt,

                    Mực đã lắm lem váy bướm rồi !

    - Trạo 棹 : Danh từ là Cây dằm, cây chèo; Động từ là Bơi, Chèo, Chống.

    - Xung dung 浺 瀜 : Chỉ thế nước rộng và sâu; là Lai láng, là mênh mông.

    - Thái 採 : là Hái. Hai chữ THÁI đi liền nhau THÁI THÁI 採採 có nghĩa Hái rồi lại hái, hái không ngừng tay, hái lia hái lịa...

    - Hoa Thực 花 實 : HOA là Bông; THỰC là Trái. Trong bài thơ chỉ Hoa sen và Gương sen.

    - Sở 所 : là Phiếm chỉ Đại từ có nghĩa : Cái mà...; Người mà... như trong bài thơ : SỞ UÝ 所 畏 là Người mà ta kính sợ; SỞ LIÊN 所 憐 là Người mà ta thương xót.

    - Kim Thần 今 晨 : KIM là Hôm nay; THẦN là Buổi sáng. KIM THẦN là Sáng nay.

    - Đông Lân Nữ 東 鄰 女 : Theo sách LỄ KÝ xưa 《禮 記》中 有 記 載 có ghi rằng:「Chủ nhân tựu Đông giai, Khách nhân tựu Tây giai 主 人 就 東 階，客 人 就 西 階」Có nghĩa : Chủ nhân thì ngồi ở thềm phía đông, còn người làm khách thì ngồi ở thềm phía Tây. Sau dùng rộng ra, gọi ĐÔNG GIA 東 家 là Nhà chủ, nhà làm Cái. ĐÔNG LÂN 東 鄰 là gọi một cách tôn trọng người hàng xóm là "Ông chủ mé Đông"; nên ĐÔNG LÂN NỮ 東 鄰 女 là cô gái xóm đông, là "Cô Hàng xóm" như trong bài thơ "Năm Qua" của thi sĩ J. Leiba thời Tiền chiến:

                  Duyên mình hờ hững hộ duyên ai,

                  CÔ GÁI ĐÔNG LÂN dáng ngậm ngùi...

    - Lân 鄰 : có Bộ ẤP 阝là thôn xóm đứng bên phải, nên có nghĩa là Hàng xóm, như ĐÔNG LÂN 東 鄰 là Xóm Đông; LÂN LÝ 鄰 里 là Làng xóm, như Kim Trọng nói với Thúy Kiều:

                       Chàng rằng LÂN LÝ ra vào,

                    Gần đây chớ phải người nào xa xôi ! 

    - Lân 憐 : có Bộ TÂM 忄là lòng dạ đứng bên trái, nên có nghĩa là Thương, như KHẢ LÂN 可 憐 là Đáng thương; LÂN TUẤT 憐 恤 là Thương xót, như cụ Nguyễn Du đã viết khi gia đình Thúy Kiều gặp nạn, lúc "Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi", thì:

                       Hạ từ van lạy suốt ngày,

                   Điếc tai LÂN TUẤT, phũ tay tồi tàn.

    - Cán 幹 : là Thân, là Cọng (sen).

    - Khiên Liên 牽 連 : KHIÊN là Dẫn, dắt; LIÊN là Liền nhau; nên KHIÊN LIÊN là nắm níu, là Dây dưa, là Vướng mắc.

    - Doanh Doanh 盈 盈 : là Đầy đặn, nhởn nhơ, tả cái dáng vẻ yêu kiều dễ thương của các cô gái; Trong bài thơ chỉ hoa sen tươi đẹp đáng yêu.

  

                 

* Nghĩa các bài thơ :

                                   MƠ ĐƯỢC HÁI SEN

    -Bài 1 :

            Buộc chặc lại cái váy có thêu hình các con bươm bướm; rồi chống chiếc thuyền nhỏ đi hái sen. Nước hồ ôi sao mà mênh mông và chập chờn có bóng hình người in trong nước.

   - Bài 2 : 

           Hái lấy hái để sen Tây Hồ; Hoa sen và gương sen đều cho cả lên thuyền; Hoa sen thì để tặng cho người ta kính trọng, còn gương sen thì để tặng cho người ta thương yêu.

   - Bài 3 :

           Sáng nay lại đi hái sen, cùng hẹn với cô gái ở xóm đông lân; cũng không biết là cô ấy đến hay không đến, chỉ nghe tiếng cười nói trong lá hoa sen vang vọng lại mà thôi !

   - Bài 4 :

           Cùng biết với nhau rằng phải thương xót hoa sen, nhưng ai là người biết thương xót cả những cọng sen nữa. Vì trong những cọng sen kia còn có những tơ lòng thật, và những sợi tơ đó sẽ vương vấn không bao giờ đứt cả !

   - Bài 5 :

           Ôi, lá sen sao mà xanh xanh như thế kia, và hoa sen lại đẹp một cách yêu kiều dễ thương như thế kia. (Khuyên ai đó) có hái sen thì đừng để tổn thương đến củ sen và ngó sen, (Nếu làm cho thương tổn) thì sang năm sen sẽ không còn sinh sôi nẩy nở nữa !                   

* Diễn Nôm :

                     MỘNG ĐẮC THÁI LIÊN

                     

                              Bài 1.

                   Xắn lại quần cánh bướm,

                   Chống thuyền đi hái sen.

                   Nước hồ sao lai láng,

                   Thấp thoáng bóng người quen !

                              Bài 2.

                   Hái , hái sen Hồ Tây,

                   Hoa gương thuyền chất đầy.

                   Hoa tặng người ta qúy,

                   Gương tặng người thương đây !

                              Bài 3.

                   Sáng nay hái sen hồng,

                   Hẹn cô gái xóm đông.

                   Đến không nào ai biết...

                   Tiếng cười nói trong bông !

                              Bài 4.

                   Cùng biết yêu hoa thôi,

                   Ai người yêu ngó, chồi ?

                   Tơ lòng trong ngó ấy...

                   Vương vấn mãi không thôi !...

                              Bài 5. 

                   Lá sen sao xanh xanh,

                   Hoa sen đẹp xinh xinh.

                   Hái khéo chớ thương tổn,

                   Sang năm sen chẳng sinh !

       Lục bát :

         

        

                               Bài 1.

                    Xắn quần cánh bướm chập chờn,

                Hái sen chống chiếc thuyền con lửng lờ.

                    Nước hồ lai láng nên thơ,

                Thấp thoáng trong nước mập mờ bóng ai.

                              Bài 2.

                     Hái vội sen của Hồ Tây,

                Thuyền con bỗng chốc đã đầy hoa, gương.

                    Hoa thì tặng người kính thương,

                 Gương thì tặng kẻ ta thường dấu yêu.  

                              Bài 3.

                     Sáng nay đi hái sen hồng,

                  Hẹn cô gái ở xóm đông đi cùng.  

                     Biết không, biết có tới không ?

                 Chỉ nghe cười nói trong lòng hồ sen.     

                              Bài 4.

                     Cùng là thương xót hoa sen,

                 Ai người thương xót ngó sen đâu nào?

                      Trong ngó có tơ thật sao,

                 Vấn vương vương vấn chẳng bao giờ rời.   

                              Bài 5.

                     Lá sen sao khéo xanh xanh,

                 Hoa sen sao khéo xinh xinh khác thường.

                     Hái sen chớ khá tổn thương,

                 Sang năm sen sẽ hết đường xinh tươi !        

 

                       

              

     

        Qủa là những vần thơ đầy thi tình họa ý, phác họa nên toàn cảnh của các cô gái hái sen trong mùa Hè nóng bức một cách thực tế, hiển hiện trước mắt chớ không phải trong mơ như cụ Tiên Điền "Mơ được hái sen"(Mộng đắc thái liên) nữa, mà là cảnh sống động của các cô nàng hái sen tươi mát cùng tranh kiều diễm với các "Liên diệp thanh thanh" và "Liên hoa doanh doanh" một cách nửa cân tám lạng :

                     Lẫn trong ao vẳng tiếng cười,

                  Nghe ca mới biết có người hái sen !   

         Qủa là một chuổi thơ hái sen rất nên thơ lý thú và tràn đầy thi vị của cụ Nguyễn Du trong khoảng thời gian làm quan ở triều đình Huế.

         Hẹn bài dịch tới!

                                                                         杜 紹 德

                                                                      Đỗ Chiêu Đức