DÒNG SÔNG CHIẾN HẠM MANG TÊN
Sau cuộc đảo chính ngày 1 tháng 11 năm 1963, Hội Đồng Quân Nhân Cách Mạng do Tướng Dương Văn Minh đứng đầu tiến hành một cuộc hoán đổi tù nhân chính trị lớn tại Trung Tâm Cải Huấn Côn Sơn: phóng thích các chính trị gia đối lập bị chế độ Ngô Đình Diệm giam giữ, đồng thời đưa ra đảo hai trăm quan chức và mật vụ thân cận của chế độ này.
Suốt hai tháng liền, Hải Vận Hạm Hàm Luông đảm trách sáu chuyến đưa đón. Tôi đã thấy lịch sử đi qua cầu thang chiến hạm theo cả hai chiều. Chiều ra đảo là những gương mặt xám ngoét, mắt nhìn xuống sàn thép, những người hôm qua còn ngồi sau bàn giấy ký lệnh bắt người, hôm nay ngồi bó gối dưới hầm tàu. Chiều về đất liền là những mái đầu bạc ngẩng cao, mắt nheo lại trước nắng biển như người vừa thức dậy sau một giấc ngủ quá dài. Có người đứng ở mũi tàu suốt chặng về, không nói một lời, chỉ mong thấy dải đất liền hiện dần lên ở chân trời. Chiến hạm không chọn phe. Nó chỉ chở. Và người lính trên tàu cũng vậy: chúng tôi làm tròn phận sự, giữ những ý nghĩ riêng cho mình.
Việc đưa đón vừa xong thì đến lượt những người ký lệnh phóng thích bị hạ bệ. Ngày 30 tháng Giêng năm 1964, Tướng Nguyễn Khánh làm cuộc chỉnh lý, loại nhóm tướng lãnh của Tướng Minh, rồi chẳng bao lâu ông lên làm Thủ Tướng. Ở Sài Gòn, báo chí và quán cà phê bàn tán xôn xao. Dưới tàu, chúng tôi chỉ biết những cái tên trên trang nhất nhật báo thay đổi còn nhanh hơn ca trực.
Ngày 15 tháng 2 năm 1964, tức ngày mồng hai Tết Giáp Thìn, chiến hạm nhận lệnh thượng khẩn: đến Mỹ Tho đón một đại đội thuộc Sư Đoàn 7 Bộ Binh, phối hợp mở cuộc hành quân giải tỏa áp lực địch tại khu vực Tiệm Tôm, quận Ba Tri, tỉnh Kiến Hòa.
Tiệm Tôm thuở đầu chỉ là một vùng đất gần cửa biển, lèo tèo vài chục nóc nhà ngư phủ. Cá tôm đánh bắt về bán tươi không kịp, đem phơi khô. Con tôm khô nơi đây đỏ au, ngọt đậm, lần hồi nổi tiếng khắp miền. Thương lái các nơi đổ về thu mua, đặt cho chợ một cái tên mộc mạc: Tiệm Tôm. Cái tên ấy rồi ở luôn với vùng đất.
Ghe thuyền tấp nập thì kẻ trà trộn cũng đông. Địch lợi dụng cảnh đông đúc để chuyển người, chuyển vũ khí từ biển vào. Hai năm trước, Hải Quân thành lập hai đội Hải Thuyền số 34 và 37 đóng tại đây để ngăn chặn mưu đồ đó. Và việc ngăn chặn đạt hiệu quả cao. Hôm nay, tình báo cho tin địch đang chuẩn bị tấn công …
Giang trình từ Mỹ Tho ngược sông Tiền rồi rẽ vào sông Hàm Luông. Con sông này dài chừng bảy mươi cây số tính đến cửa biển, nổi tiếng lành ít dữ nhiều, nguy hiểm gấp bội sông Bồ Đề mà chúng tôi từng nếm mùi. Dọc hai bờ có đến ba mật khu, nơi phát xuất những mệnh lệnh chỉ huy hoạt động khắp miền Tây, vươn tới tận Sài Gòn. Tàu tuần tiễu qua đây thường bị phục kích, bắn tỉa, hoặc sa vào thế công đồn đả viện. Bởi thế, trong chuyến chuyển quân này, chiến hạm được tăng cường bốn chiến đỉnh hỏa lực mạnh hộ tống và một trực thăng võ trang bao vùng, dù ai cũng hiểu trực thăng chỉ che chở được ban ngày.
Ngoài địch, chính con sông cũng là một đối thủ. Nước lớn nước ròng chảy mạnh. Hơn mười cồn và cù lao nằm rải rác giữa dòng, chẻ sông thành nhiều nhánh; đi nhánh nào cũng kề sát rừng dừa, vườn cây trái, nơi ẩn nấp lý tưởng cho kẻ phục kích. Nhiều khúc uốn lượn tạo nước xiết và xoáy, tàu khó điều khiển. Ban đêm tầm nhìn hạn chế, khó định vị, sơ sẩy là mắc cạn. Mà mắc cạn trên khúc sông này thì chẳng khác gì nằm yên chờ chết.
Chiến hạm rời Mỹ Tho, lúc bốn giờ chiều, ngược Tiền Giang. Nắng tháng Hai trải vàng trên mặt sông đục phù sa. Ghe xuồng qua lại, lục bình trôi từng đám, trẻ con trên bờ đứng vẫy tay theo tàu. Nếu không có hơn trăm người lính bộ binh ngồi lố nhố dưới hầm, súng ống dựng dọc vách thép, có lẽ tôi đã ngỡ đây là một chuyến du hành trên sông nước miền Tây.
Rảnh rang, tôi vào lòng tàu. Một trăm lính bộ binh ngồi dựa ba lô, kẻ đánh bài, kẻ viết thư, kẻ nằm úp nón sắt lên mặt. Tất cả súng để nằm trên sàn, sát vách. Một anh binh nhì mặt còn non choẹt ngồi lau súng, thấy tôi, vội đứng dậy chào. Tôi hỏi:
– Lần đầu đi hành quân hả?
– Dạ, lần thứ hai, đi tàu lần đầu.
– Thấy sao?
– Cũng hồi hộp, nhưng khỏe hơn.
Anh cười, cái cười gượng gạo của người cố làm ra vẻ không sợ. Tôi muốn nói một câu gì cho anh yên lòng, nhưng chính tôi cũng không tin chắc vào điều mình sắp nói. Rốt cuộc tôi chỉ vỗ vai anh.
Vào tám giờ tối, tàu đến đầu sông Hàm Luông, cũng là lúc Hạm Phó Quá nhận phiên trực giang hành, tôi phụ tá. Tàu đang rẽ vào nhánh bên phải của cù lao Tiên Long, cù lao đầu tiên trên sông Hàm Luông. Hạm Trưởng Hảo đứng lặng lẽ cạnh Hạm Phó, thỉnh thoảng nâng ống dòm quan sát hai bờ. Ông không nói gì nhiều, khiến ai nấy trên đài dường như cũng cảm thấy e ngại nên bớt nói.
Mười một giờ, HQ 466 đã tiến sâu vào lòng sông Hàm Luông. Không gian tĩnh lặng đến rợn người. Ánh trăng bị mây che chỉ còn rắc xuống mặt nước phẳng lặng một thứ ánh sáng xám ngoét, mờ ảo. Hai bên bờ không một ánh đèn nhà dân, không một bóng ghe xuồng. Người dân ven sông hẳn đã ngửi thấy mùi chiến tranh và trốn kỹ. Một vùng quê trù phú mà im lìm như nghĩa địa. Sự im lặng ấy còn đáng sợ hơn cả mọi tiếng động.
Gần đến đầu cù lao Linh, Hạm Trưởng ra lệnh rẽ sang nhánh bên mặt, đồng thời cho còi nhiệm sở tác chiến. Tiếng còi rú lên, xé toạc màn đêm. Tôi rời đài chỉ huy xuống khẩu đại bác 20 ly giữa, hữu hạm. Theo nhiệm sở, tôi điều động ba khẩu 20 ly mạn hữu; bạn cùng khóa là Thiếu Úy Vũ, người thay Thiếu Úy Tâm thuyên chuyển, phụ trách ba khẩu mạn tả. Vũ giơ ngón tay cái. Tôi đáp lại. Không ai nói một lời.
Những rặng dừa nước cao quá đầu người mọc tua tủa ra tận mép sông, tưởng chừng với tay là chạm. Tôi nghe tim mình đập thình thịch trong lồng ngực, át cả tiếng xình xịch đều đặn của máy tàu.
Hạm Trưởng cầm loa, nói vọng xuống lòng tàu:
– Anh em bộ binh. Nghe súng nổ, hãy nằm rạp xuống sàn.
Khi tiến vào nhánh tẻ, mùi bùn non, mùi lá dừa nước mục xộc vào mũi, đậm đặc, và tanh sực. Tàu vừa giảm tốc qua khúc ngoặt thì tiếng nổ phát ra.
Một tiếng “đoành” trầm đục: bích kích pháo. Một cột nước dựng đứng ngay mạn phải rồi đổ ụp xuống boong, tạt ướt đến tận ổ súng chúng tôi. Liền sau, tiếng AK nổ ran từ rừng dừa hai bên bờ, gần đến mức tôi thấy rõ những chớp lửa đầu nòng lập lòe giữa các thân dừa, như bầy đom đóm hóa dại.
Chỉ trong khoảnh khắc, tôi đứng chết trân. Tiếng nổ dồn dập, chát chúa hơn cả tử địa sông Bồ Đề. Mọi âm thanh như dồn lại thành một khối đặc. Tai tôi ù đi. Cái đầu vừa lúc nãy còn lo âu tính toán địa thế bỗng trở nên rỗng không. Tôi thấy bàn tay mình bám chặt thành ổ súng mà không cảm được nó. Tôi biết mình phải buông lời cảnh giác, nhưng miệng không thể mở lời.
Tiếng Hạm Trưởng quát trong máy nghe, sắc như dao:
– Tất cả phản pháo! Đừng để chúng ngóc đầu!
Súng chiến hạm giao đấu với súng từ hai bờ. Khúc sông Hàm Luông bỗng chốc biến thành một địa ngục lửa. Hàng loạt đầu đạn đỏ rực xé toạc màn đêm, lao thẳng vào thân tàu. Đạn va chan chát vào vỏ thép, vang khắp nơi như ai đang đập búa lên một cái thùng khổng lồ mà chúng tôi bị nhốt bên trong.
Tiếng quát lần nữa của Hạm Trưởng kéo tôi về thực tại như một gáo nước lạnh tạt vào mặt:
– Phản pháo tối đa!
– Mạn hữu, bắn! Bắn!
Tôi nghe tiếng mình hét, khàn đặc và lạ hoắc, như của một người nào khác.
Cả chiến hạm gầm lên. Sáu khẩu 20 ly quanh tàu cùng khẩu 40 ly nơi mũi trút xuống bờ dừa nước một cơn mưa lửa. Mép bờ bị cày tung, hất lên từng mảng lá và bùn đen. Vỏ đạn đồng văng loảng xoảng xuống sàn thép, lăn long lóc dưới chân tôi, nóng bỏng qua lớp giày. Hàng chục khẩu đại liên, trung liên trên bốn chiến đỉnh cũng thi nhau nổ rền. Mùi khói thuốc súng khét lẹt, quánh lại trong cổ họng.
Một điều lạ xảy ra: khi đã bắt đầu bắn, nỗi sợ lùi đi đâu mất. Đầu óc tôi chỉ còn những việc trước mắt: chỉ điểm chớp lửa cho xạ thủ, nhắc người tiếp đạn sẵn sàng băng đạn mới.
Tiếng súng vừa thưa thì lại một tiếng “đoành”. Lần này viên bích kích xẹt qua ngay trên đài chỉ huy. Tôi nghe tiếng rít xé gió của nó, rồi tiếng nổ tung trong vườn cây bờ đối diện. Các tràng AK lại nổ rộ. Toàn bộ hỏa lực chiến hạm gầm lên đáp trả. Doi đất nhô ra vỡ tung. Hai bóng người bật lên trong ánh lửa rồi đổ xuống, nằm im trên mép rừng.
Tôi nhìn thấy họ rõ ràng, chỉ trong một giây. Hai hình người, nhỏ bé, gãy gập như hai con rối đứt dây. Tôi không biết viên đạn nào của ai đã hạ họ. Có thể khẩu của tôi. Có thể không. Lúc ấy tôi chỉ thấy một luồng nhẹ nhõm, rồi ngay sau đó, một cảm giác khác, lờ mờ, buồn bã.
Con tàu lầm lũi vượt qua khúc quanh, kéo theo sau lưng một dải khói và hai bờ dừa nước tan hoang. Tiếng súng giảm dần rồi lịm hẳn khi chiến hạm qua khỏi cù lao, tiến vào lòng sông rộng và khoáng đãng. Thiệt hại ghi nhận: hai nhân viên chiến hạm và một nhân viên chiến đỉnh bị thương, một nặng hai nhẹ. Hai bên hông tàu thủng vô số lỗ ở phần thân trên mặt nước.
Ổ súng của tôi vô sự. Hạ Sĩ Linh, xạ thủ, ngồi bệt xuống bệ pháo, chậm rãi chùi bồ hóng trên mặt. Một lúc lâu, anh mới nói, giọng nhỏ như sợ ai nghe:
– Thưa Thiếu Úy, chỗ phục kích hồi nãy là Vàm Nước Trong, thuộc quận Mỏ Cày. Quê tôi đó.
Tôi quay sang nhìn anh. Trong bóng tối, tôi không thấy rõ nét mặt anh, chỉ thấy ánh mắt.
– Nhà má tôi cách bờ sông chừng một cây số. Hồi nãy tôi bắn mà không dám nghĩ tới. Dân trong đó sống nhờ cây dừa: dầu dừa, kẹo dừa, đồ mỹ nghệ bằng gáo dừa. Nhưng giờ đa số sợ đạn lạc, bỏ nhà cửa vườn tược chạy lên Mỹ Tho. Má tôi không chịu đi. Bả nói mồ mả ông bà ở đây, đi đâu.
Anh im một lúc, rồi hỏi:
– Thiếu Úy có tới Mỏ Cày bao giờ chưa?
– Chỉ nghe danh chứ chưa tới.
– Hết giặc, mời Thiếu Úy về chơi. Kẹo dừa má tôi làm ngon nhứt xóm.
Anh cười. Tôi cũng cười theo. Nhưng tôi biết cả hai chúng tôi cùng đang nghĩ đến những luồng đạn vừa trút vào rặng dừa quê anh, và đến một bà mẹ già đang nằm co ro trong một căn hầm đất nào đó cách bờ sông một cây số. Chiến tranh là vậy: người ta bắn vào chính quê mình mà không có quyền dừng tay. Chúng tôi trao đổi gia cảnh thêm chừng nửa tiếng, rồi cùng ngồi ngủ vật vờ tại chỗ, lưng tựa vào thành ổ súng còn ấm.
Không biết bao lâu sau, còi nhiệm sở tác chiến lại rú lên dồn dập. Cả ổ súng đứng bật dậy cùng lúc. Hạ Sĩ Minh, người nạp đạn, nói nhanh:
– Tàu chạy sát bờ thế này, có lẽ mình đang ngang Cồn Ốc. Chỉ nhánh bên phải của cồn là đủ sâu cho tàu lớn, thuận lợi cho chúng nó mai phục. Năm ngoái chiếc giang pháo hạm tôi phục vụ bị tấn công chính chỗ này. Tụi nó đánh từ cả hai bờ. Trận đó một chết, ba bị thương.
Anh chưa dứt câu thì một tiếng nổ khủng khiếp, chấn động cả trời đất, vang lên sát mũi tàu. Cột nước bung cao rồi đổ tạt trùm sân mũi. Không phải bích kích pháo. Mà là thủy lôi. Con tàu chồm lên, rùng mình từ mũi tới lái. Trong một giây, tôi tưởng nó sẽ gãy làm đôi. Rồi tiếng máy vẫn đều. Tàu vẫn đi. Quả thủy lôi đã nổ sớm vài thước.
Đoành! Đoành!
Hai quả bích kích pháo rít xé gió lao tới. Một bay qua đầu chúng tôi, nổ gần mé sông. Một rơi trúng khẩu 20 ly giữa bên tả hạm, thuộc quyền điều động của Vũ.
Một quầng lửa hình hoa cải bùng lên. Nhiều tiếng kêu rú. Ba thân người gục xuống. Khẩu 20 ly ấy câm bặt. Tôi nghe trong máy lệnh gọi y tá khẩn cấp. Và trong một tích tắc giữa hai loạt đạn, tôi thầm cầu nguyện, xin cho trong số đó không có Vũ.
Khẩu pháo 40 ly hai nòng của Trung Úy Tùng khạc lửa nhịp nhàng không dứt, như để trả thù. Rầm! Rầm! Rầm! Những viên đạn cỡ lớn vạch những đường sáng rực xé toạc màn đêm, phạt ngang ngọn dừa nước thành những mảnh vụn rơi lả tả. Tùng đang điên cuồng nhả đạn bù cho khẩu 20 ly im tiếng. Từng mảng công sự dọc bờ bị quét bay.
Lính bộ binh được lệnh tham chiến. Họ chia thành hai phân đội, mỗi phân đội một bên mạn. Mặc cho đạn từ bờ trút ra như mưa rào mùa Hạ đổ xuống mái tôn, họ leo lên boong, nằm áp sát thành tàu, hăng say bắn trả bằng đủ loại súng mang theo. Trong ánh chớp, tôi nhận ra anh binh nhì ban chiều. Anh nằm cách tôi vài thước, kê súng lên thành tàu, bắn từng loạt ngắn, môi mấp máy liên hồi. Tôi không biết anh đang chửi thề hay đang cầu kinh. Có lẽ cả hai.
Tiếng súng trường, súng máy, đại bác đan xen thành một mớ âm thanh hỗn độn, điếc tai. Khói súng khét lẹt, đặc quánh, hòa lẫn hơi nước làm nguội máy, khiến hơi thở không được đầy đặn.
Bỗng nhiên Hạ Sĩ Danh, người tiếp đạn đứng sát bên tôi, hét lên một tiếng rồi khuỵu xuống, hai tay ôm chặt ống chân.
Tôi nói vào máy:
– Trình Hạm Trưởng, khẩu 20 ly giữa hữu hạm có người bị thương.
Danh nằm ngửa trên bệ pháo, máu từ ống quyển tuôn đỏ sàn thép, loang dần ra theo những rãnh chống trượt. Anh rên hừ hừ, mắt mở trừng trừng nhìn tôi như muốn hỏi một điều gì. Tôi quỳ xuống, đè tay lên vết thương. Máu nóng, nhớp nháp, rỉ qua kẽ ngón tay. Tôi không nhớ mình đã nói gì với anh, chỉ nhớ mình cứ lặp đi lặp lại một câu, như người ta dỗ trẻ con. Toán y tế tới băng bó rồi khiêng anh xuống phòng y tế.
Tiếng Hạm Trưởng trong ống nghe:
– Giữ vững vị trí, Thiếu Úy Bằng! Nhân viên thay thế đang tới.
Giọng ông bình tĩnh đến lạ. Chính sự bình tĩnh ấy giữ cho tôi đứng vững. Hạ Sĩ Lưu chạy tới, vào vị trí. Khẩu 20 ly hoạt động trở lại. Nhưng đúng lúc tưởng như con tàu đã qua khỏi khúc sông hẹp thì lại một tiếng “đoành” cùng tiếng rít ghê rợn. Rồi tiếng nổ “rầm” ngay trên đầu. Một quả bích kích pháo trúng đài chỉ huy. Một luồng sáng lòa mắt kèm theo sức ép dội xuống tận chỗ chúng tôi. Tôi bị hất lảo đảo, tai ù đặc. Đầu óc quay cuồng, tôi cố mở mắt, hỏi:
– Anh em bình an hết không?
Có tiếng đáp mơ hồ giữa tiếng nổ:
– Bình an. Còn Thiếu Úy?
Tôi lắng nghe cơ thể mình, như người ta kiểm lại hành lý sau một cú sốc:
– Tôi cũng bình an.
Tôi ngước lên. Trong ánh lửa đầu nòng và đạn bay, đài chỉ huy nhốn nháo những bóng người. Có tiếng rên la, có lệnh ban hành. Người bị thương đang được vất vả đưa xuống. Tôi thầm mong Hạm Trưởng vô sự, nhưng một linh cảm lạnh buốt bảo tôi điều ngược lại.
Các khẩu đại bác vẫn không dứt nhả đạn vào bờ. Những người lính Sư Đoàn 7 nằm trên boong bắn đại liên xối xả vào những điểm chớp lửa. Tiếng súng từ các rặng dừa bắt đầu thưa dần, rồi lịm hẳn.
Khi chiến hạm qua khỏi Cồn Ốc, tôi được biết đài chỉ huy thiệt hại nặng, một chết, ba bị thương, trong đó có Hạm Trưởng. Các mảnh đạn túa vào cổ và mặt ông. Tử sĩ, thương binh được chuyển đến phòng y tế.
Hạm Phó Quá tiếp nhận quyền chỉ huy. Anh chứng tỏ là người chỉ huy vững vàng. Lệnh anh ban ra ngắn gọn, chính xác, không chút run rẩy. Con tàu mang tên con sông định mệnh, như một con cá voi trúng thương, rùng mình tăng tốc tiến vào đoạn sông rộng lớn và thoáng đãng hơn.
Vừa có lệnh ngưng bắn, tôi phóng vội sang mạn tả. Khẩu 20 ly cháy đen, nòng súng chúc xuống. Vũ ngồi bệt dưới chân bệ pháo, mặt lấm lem khói, quân phục rách một bên vai. Thấy tôi, Vũ đứng dậy, rồi lại ngồi xuống, như đôi chân chưa chịu nghe lời.
– Tao không sao. Đạn nó né tao.
Tôi cười mếu:
– Tử thần cũng từ tao.
Vũ chìa tay. Tôi nắm lấy. Bàn tay bạn run bần bật, và tôi nhận ra tay mình cũng vậy.
– Thằng Thông, nạp đạn cho tao. Nó mới hai mươi. Tuần rồi còn khoe với tao tấm hình con nhỏ ở Gò Công. Mong tử thần chừa nó.
Tôi không biết nói gì. Chúng tôi đứng cạnh nhau, im lặng, nhìn vệt máu khô trên sàn thép mà chưa ai kịp lau.
Phía chân trời, một vệt hồng xám của bình minh bắt đầu ló dạng, xua tan màn đêm âm u của vùng sông nước Kiến Hòa. Trận phục kích thứ hai đã kết thúc. Tôi tự nhủ, và mong rằng đó là trận cuối cùng.
Chiến hạm tới gần cửa Hàm Luông thì trời sáng hẳn. Sông mở rộng, hai bờ lùi xa, gió biển bắt đầu mằn mặn trên môi. Cái cảm giác ngột ngạt của khúc sông hẹp tan dần. Tôi nhìn xuống đôi tay mình. Máu của Danh đã khô lại, đen sẫm trong các nếp da.
Tám giờ sáng, Hạm Phó Quá cho lệnh giải tán nhiệm sở tác chiến, vào nhiệm sở vận chuyển, ủi bãi cách chợ Tiệm Tôm chừng một cây số. Bãi đổ bộ là một dải bờ thấp, lầy lội; trước mặt là những hàng dừa và những mái nhà lá lúp xúp của một xóm chài. Hạm Phó cho tàu tiến sát, dò độ sâu từng chút một.
Cửa đổ bộ hạ xuống với tiếng rít của xích sắt và một tiếng “rầm” khi mép cửa chạm bãi. Lính bộ binh ào ra, súng giương cao, phân tán hình quạt rồi nhanh chóng tiến về phía xóm nhà. Trong đoàn quân, tôi thấy anh binh nhì ban chiều. Anh ngoái lại nhìn chiến hạm, không biết có nhận ra tôi trên boong hay không. Tôi giơ tay. Anh gật đầu rồi quay đi.
Vị Đại Úy Đại Đội Trưởng là người sau cùng rời tàu. Anh đưa tay chào lá quốc kỳ, rồi hòa vào hàng quân. Trong chiến tranh, có những cuộc chia tay diễn ra lặng lẽ như thế, trên một bãi sình lúc ban mai, giữa những người không hề biết tên nhau.
Tôi nhìn theo những bộ rằn ri khuất dần sau hàng dừa, lòng dấy lên một cảm giác nao nao. Chúng tôi chỉ chở họ tới đây rồi rút ra neo gần hậu cứ Liên Đội Hải Thuyền, chờ đưa về nơi xuất phát. Còn họ thì đi vào vùng đất mà những cuộc đụng độ đang chờ sẵn. Đêm qua, chúng tôi đã cùng chung chịu đựng những làn đạn địch. Hôm nay, mỗi bên đi về một ngả, và có lẽ sẽ không bao giờ biết người kia còn hay mất.
Cùng lúc đó, trực thăng tải thương đáp xuống bãi. Các thương binh nặng, trong đó có Hạm Trưởng, lên chuyến đầu. Mặt ông xanh xao, mắt nhắm nghiền, cổ và khắp khuôn mặt quấn băng trắng thấm đỏ. Khi cáng ông đi ngang qua, chúng tôi đứng nghiêm chào. Tôi thầm cầu mong ông chóng bình phục. Các thương binh nhẹ và thi hài tử sĩ chờ chuyến sau. Thông nằm đó, phủ tấm poncho, chỉ lòi ra đôi giày trận.
Xế chiều, khi tàu đã ra neo giữa sông, tôi có dịp lên thăm đội Hải Thuyền. Trong lòng tôi rộn lên một niềm vui nhỏ, niềm vui hiếm hoi sau một đêm dài tác chiến và sống sót. Tôi sẽ có dịp mua tôm khô nổi tiếng về biếu cha mẹ ruột và cha mẹ nuôi. Nhưng niềm vui tắt lịm khi biết tin đêm qua, hậu cứ Liên Đội bị tấn công. Bất chấp ngày Tết, địch tấn công ba mặt Tiệm Tôm. Quân trú phòng đẩy lui được, địch bỏ lại tám xác quanh vòng rào. Liên Đội có một sĩ quan và một lính tử thương, năm bị thương. Vị sĩ quan tử thương chính là anh, Thiếu Úy Phan Hiền Đức. Tôi nghe mà không hiểu, như người nghe một thứ tiếng xa lạ nào đó. Rồi tôi ngộ ra: “Papa” của tôi đã ra đi…
Theo truyền thống quân trường, một sinh viên khóa đàn anh nhận bảo trợ một tân sinh viên đàn em, danh xưng là “papa”. Đàn em được gọi là “fistot” (con trai cưng). Dù bạn thân của tôi là Tâm cùng khóa với anh, nhưng chính anh lại là người đã dìu dắt tôi suốt niên khóa. Papa chỉ bảo từ cái nhỏ tới cái lớn: cách xếp mền cho thẳng góc, cách lau giày cho bóng, thậm chí cả cách thắt dây giày trận sao cho chạy không tuột.
Tôi nhớ những đêm canh gác lạnh buốt trên đồi, "papa" đi tuần ghé qua, dúi cho tôi điếu thuốc, khum tay che gió bật lửa cho tôi. Tôi nhớ giọng Quảng đặc sệt của papa, chân tình mà nghiêm khắc, khuyên bảo, khích lệ, an ủi vào những đêm tôi thổ lộ nản lòng muốn bỏ trốn khỏi quân trường:
– Chừ mi bỏ thì đời mi cũng bỏ. Ráng một bữa. Rồi một bữa nữa. Một bữa nữa…
Cho tới ngày anh ra trường. Hôm ấy, anh nắm tay tôi thật chặt, bùi ngùi hẹn gặp lại. Tôi cám ơn anh đã gầy dựng cho tôi một tinh thần vững vàng, xây đắp cho tôi tình yêu đời lính biển. Từ đó đến hôm nay tôi mới có dịp đến tận đơn vị anh. Để rồi, cái hẹn gặp ấy, mãi mãi sẽ không bao giờ còn nữa…
Người ta dẫn tôi vào phòng làm việc của anh. Mọi thứ vẫn y nguyên như người chủ vừa bước ra ngoài một lát: cái nón lưỡi trai treo trên đinh, gói thuốc Ruby còn dở, cây bút máy nằm cạnh một bản báo cáo viết chưa xong. Trên vách, là tấm hình chụp ngày lễ mãn khóa. Anh tươi cười, mặt còn non choẹt, đứng hàng đầu, ở giữa, sát vai thiếu úy thủ khoa.
Đêm qua, khi tàu tôi luồn qua hai ổ phục kích trên khúc sông chỉ cách đây vài chục cây số, anh cũng đang chống trả. Lúc tôi đang cầu nguyện cho Vũ, thì anh đã ra đi mà tôi không hay biết. Không một linh cảm nào báo trước. Không một lời nào từ biệt.
Tôi muốn khóc, nhưng nước mắt như đã khô. Có một thứ gì đó nghẹn cứng trong cổ họng, không lên được mà cũng không xuống được. Tôi cứ đứng trước bàn làm việc của anh, hai bàn tay bóp chặt. Bây giờ, đứa fistot ngày nào mà papa từng chỉ dạy thắt nút dây giày, đã biết đứng giữa làn đạn mà không bỏ chạy, đã đủ lớn, đủ vững để anh có thể tự hào, thì anh lại vĩnh viễn đi xa.
Ra khỏi hậu cứ, trời đã chạng vạng. Tôi đứng trên bờ, nhìn xuống dòng Hàm Luông đang lững lờ trôi ra biển, mặt nước ửng hồng dưới nắng thoi thóp. Khuôn mặt nghiêm nghị mà thân thương ấy cứ chập chờn trước mắt tôi.
Cũng con sông Hàm Luông này, đêm qua đã lấy đi mạng sống một người lính trên tàu tôi và vị đàn anh mà tôi chưa kịp gặp lại. Chiến hạm tôi mang tên dòng sông. Từ nay, dòng sông cũng mang theo một phần đời tôi.
Papa, xin vĩnh biệt!
Vũ Thất
(Còn tiếp)
