Thứ Năm, 16 tháng 7, 2026

Bài 6; Lưu Biệt Thời An Quảng, An Hưng ngụ thứ, thơ chữ nôm Hồ Xuân Hương / Ngân Triều chú giải.

 

                              

Lưu Biệt thời An Quảng, An Hưng ngụ thứ, thơ chữ Nôm Hồ Xuân Hương trích trong Lưu Hương ký; Ngân Triều chú giải.


Bài số 6:
Lưu Biệt Thời tại An Quảng, An Hưng ngụ thứ
Hồ Xuân Hương

*
Người về người ở khéo buồn sao,
Tức tối mình thay biết lẽ nào.
Tơ tóc lời kia còn nữa hết,
Đá vàng lòng nọ xiết là bao.
Nổi cơn riêng giận ngày giời ngắn,
Mở mắt chờ xem bóng nguyệt cao
Sớm biết lẽ giời tan có hợp,
Thì mười năm trước bận chi nao.

*
Tiêu đề: Ghi lại lúc chia tay tại An Quảng, An Hưng.
Thư Viện Online
*
Văn bản chữ Nôm, Ngân Triều soạn:

留 别 時 在 安 廣 安 興 寓 次
𠊚 衛 𠊚 𣄒 呌 𢞂 牢
即 最 𨉟 咍 别 𨤧 芾
絲 𩯀 𠳒 箕 群 女 盡
𥒥 鐄 𢙱 奴 折 𪜀 包
浽 𩂀 𥢆 恨 𣈜 𡗶 𥐆
𨷑 眜 除 䀡 䏾 月 高
𣋽 别 𨤧 𡗶 離 𣎏 合
時 辻 𢆥 𠓀 𢏑 之 芾
*
Chú giải
tức (1) 即, đau nghẹn, khó thở, nghĩa rộng: giận, bực không thể nói ra được, làm cho khó chịu, như tức mình 即 𨉟; tức tối 即 最 .
tức (2) 即, bí, bực, chẹt như Áo may chật, mặc tức nách; Tức nước vỡ bờ.
tơ (1) 絲 , sợi tơ do con tằm nhả ra.
tơ 絲 (2) chuyển nghĩa, chỉ cây đàn:
Mai sau dù có bao giờ,
Đốt lò hương ấy, so tơ phím nầy
ĐTTT, Nguyễn Du, câu 741-742

tơ 司 (3), non trẻ:
Những từ sen ngó đào tơ,
Mười lăm năm , mới bây giờ là đây!
Sđd, câu 3137-3138.

Tơ duyên 絲 縁, sợi tơ buộc đôi trai gái với nhau như tơ đào:
Trăm nghìn gửi lạy tình quân,
Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi.
Sđd, câu 751-752.
tơ hồng 絲 紅,sợi tơ màu hồng; loại dây leo nhỏ có sắc vàng mọc quanh bờ tre, bờ giậu. Lễ tơ hồng là lễ tế vị thần tơ hồng tức là Nguyêt Lão, vị thần xe duyên cho trai gái ở thế gian.
tơ liễu 絲 柳, cành liễu rũ xuống mượt như những sợi tơ.
tơ lòng 絲 𢙱, tấm lòng yêu nhau ví như những sợi tơ, quấn quít lấy nhau; nỗi nhớ thương trong lòng.
tơ mành 絲 𥯋,sợi tơ mỏng mảnh:
Cho hay là giống hữu tình,
Đố ai gỡ mối tơ mành cho ra.
Sđd, câu 243-244.

tơ tóc 絲 𩯀 = tơ liễu, 絲 柳,vật gì hoặc loại hình nhỏ và mượt.
đá vàng 𥒥 鐄,vàng và đá, ẩn dụ tình yêu bền chắc, mãi mãi không phai:
Ví dù giải kết đến điều,
Thì đem vàng đá mà liều với thân.
Sđd câu 421-422

(giải kết, 解 結, chia cắt mối tình đã giao ước, hẹn thề.)
Do hai câu thơ cổ:
Thương thiên nhược giải đồng tâm kết,
Kim thạch vi minh ngã dữ quân.

蒼 天 若 解 同 心 結
金 石 爲 𧖽 我 與 君
*
Tạm dịch:
Trời xanh dẫu xóa lời giao kết,
Vàng đá bền gan, thiếp với chàng.
hoặc:
Dẫu rằng Trời bỏ đồng tâm,
Đôi ta nguyền kết trăm năm hẹn thề

*****
Diễn ý bài thơ:
(1-2). Tâm trạng người ở lại.
(3-4-5-6), Tố chất của người ra đi và nỗi lòng khát khao bên nhau.
(7-8), Tiếc nuối thời gian gặp nhau muộn màng.
*
Ngân Triều dịch thơ:
Buồn lòng cho kẻ ở người đi.
Rất bực sao chưa rõ nỗi gì!
Còn hết lời kia nghe ngọt lịm,
Thủy chung lòng nọ vẹn tương tri.
Gặp nhau luống giận ngày trời ngắn,
Lúc hẹn hằng mong bóng nguyệt trì.
Nếu biết lẽ trời tan lại hợp,
Thì mười năm trước, bận lòng chi!

***
Ảnh minh họa bài 6:
Tơ tóc lời kia còn nữa hết,
Đá vàng lòng nọ xiết là bao.

                                                               

Ảnh minh họa bài 6, Google.








ĐỜI LÀ THẾ - Thơ LAN và Thơ Họa

       

    ĐỜI LÀ THẾ

Đời đâu có được giống như mơ

Sự thật cho ta lắm bất ngờ

Bè bạn rất thân giờ lẩn tránh

Người yêu đang đắm bỗng làm ngơ

Giàu sang sẵn kẻ theo lòn cúi

Nghèo khó nào ai đón đợi chờ

Gian dối, tiền đầy người vẫn thích

Chân tình,tay trắng họ nhìn lơ.

      LAN

(05/07/2026)


Thơ Họa: 

        TỰ RĂN

        (Ngũ độ thanh)

Vững trí tôi rèn thỏa mộng mơ,

Tâm thành hướng thiện chả ai ngờ?

Phong trần rạc não thời thơ ấu,

Bão tố lầy thân thuở dại ngơ!

Hiểm họa lòa tan dần xóa lãng,

Hên lành tái triển mãn mong chờ!

Khôn màng thế sự... hồn thơi thảnh,

Lại nhũng tanh rình... khỉnh... ngó lơ!?

Nguyễn Huy Khôi

      6-7-2026

 

HÃY LẠC QUAN VUI SỐNG

Chắc chắn đời không đẹp tựa mơ

Nhưng nào có xấu đến không ngờ !

Bi quan chỉ khiến lòng u uất

Bất mãn càng làm trí ngẩn ngơ

Mang mãi kiếng đen... trời tối sẫm

Thay ngay tròng nhạt... cảnh xanh lơ

Lạc quan vui sống, hồn thanh thản

Nhẹ nhõm tâm tư, hạnh phúc chờ.

  Sông Thu

( 05/07/2026 )

 

      CỨ YÊU ĐỜI ĐI

May mắn đời mình quả giống mơ

Cứ thênh thang nhớ bạn, đâu ngờ

Một lần bất chợt nhìn say đắm

Mấy lượt không đành ngó ngẩn ngơ

Định bụng hôm sau thôi ngóng đợi

Quen thân ngày trước lại mong chờ

Nào ai biết được sao vui thế

Chẳng phải người nha, mộng mị lơ …

     Los Angeles  5 - 7 - 2026

CAO MỴ NHÂN

 

      TÌNH ĐỜI

Cứ tưởng đời ta thỏa ước mơ,

Thế mà xui xẻo thật không ngờ!

Nhiều khi cậy giúp vờ thờ thẫn,

Lắm lúc cần nhờ giả ngẩn ngơ.

Thế sự như dung nhan trát phấn,

Nhân tâm tựa tấm áo hồ lơ.

Tình đời ấm lạnh là như thế!

Chớ cả lòng tin mà uổng chờ!

Đỗ Quang Vinh

   5-7-2026

 

   KIẾP MỘNG MƠ

Cuộc sống chỉ còn mộng với mơ,

Ra đi buông hết có ai ngờ.

Bạn bè dăm đứa ơ thờ lánh,

Gia tộc bao người cũng lãng ngơ.

Hạnh phúc cố công xây thoát mất,

Tình yêu trân quý dựng ngồi chờ.

Trăm năm mới đó xa dần khuất,

Kết thúc sự đời lưu bóng lơ!

                               *

Tình dài tha thiết chỉ nàng thơ.

HỒ NGUYỄN

  (05-7-2026)

 

     ĐỜI VỐN THẾ

Đời chẳng son vàng giống giấc mơ

Trải qua muôn sự thật không ngờ

Bạn bè thiện hảo dưng xa lánh

Hàng xóm gũi gần bỗng ngó lơ

Lúc gặp hên may bao kẻ bám

Khi lâm gian khó chẳng ai chờ

Đời luôn  xử thế theo thời cả

Có lợi thì thân, không giả ngơ.

CAO BỒI GIÀ

    5-7-2026

 

   TUỒNG ĐỜI

Cuộc đời ngẫm lại như cơn mơ

May rủi đến ta thật bất ngờ

Tháng vậ̣n năm dài theo Tuế nguyệt

Tiền tài Danh vọng có ai ngơ.

Giàu sang phú quý bao người đến

Nghèo khó Bần hàn nợ đón chờ.

Vinh nhục đôi phen cười lẫn khóc

Tuồng Đời lắm lúc giận làm lơ...

Mỹ Nga

  05/07/2026  ÂL, 24/05/ Bính Ngọ

 

       MƠ LÀ THẾ

Hai đứa dắt dìu đến cõi mơ

Lánh xa thù hận với nghi ngờ

Ra đồng cỏ biếc hòa thơm thảo

Xuống suối nai vàng quyện ngác ngơ

Đủ cặp tình đầy, thôi vọng ngóng

Tròn đôi phúc mãn, chẳng mong chờ

Từng giây trọn hưởng niềm an lạc

Trí hết bồng bềnh, hết lửng lơ

Lý Đức Quỳnh

     5/7/2026 


    ĐỜI CHẲNG NHƯ MƠ

Tùy rằng cuộc sống chẳng là mơ

Vẫn phải vươn lên chớ ngại ngờ

Ra sức học hành tài sẽ đợi

Siêng năng chăm chỉ trí đang chờ

Bi quan nản chí tâm mù mịt

Yếm thế chán đời não lụn ngơ

Tận lực mặc cho thành với bại

Sau này khỏi hận tại vì lơ

  Hưng Quốc

Texas 7-6-2026 


     NỠ ĐÂU LƠ 

Thiên đường cõi tạm chỉ là mơ

Ẩn hiện quanh ta bủa vực ngờ

Nhiều lúc hỉ hoan vì gắn bó

Bao lần tê tái bởi thờ ngơ

Nên đừng rối trí buông xuôi hết

Xin hãy bình tâm cứ ngóng chờ

Thời khắc xoay đều theo nhịp gõ

Ngày lên đêm xuống nỡ đâu lơ !

PHƯỢNG HỒNG

 

      BẠN TÔI

Tôi có bạn hiền thuở mộng mơ

Dù không thân thiết cũng không lơ

Rời trường phiêu bạt ngàn xa cách

Họp lớp nhìn nhau thật bất ngờ

Rảnh rỗi về hưu tìm giải trí

Rủ rê  vào hội khó làm ngơ

Thanh thản họa thơ chia vần điệu

Tỏ bày tâm sự hết ngóng… chờ !

THIÊN LÝ 


      SỰ ĐỜI

Cuộc sống đâu nào tựa ước mơ

Đà bao chuyện đến vẫn không ngờ

Tình dù khắng khít dần xa vắng

Bạn dẫu tâm đồng lại tránh ngơ

Phải lúc quyền uy nhiều kẻ đón

Nhằm khi lỡ bước mấy ai chờ

Sự thể xưa rày thường vẫn thế

Giàu thì thân thiện - túng thời làm lơ …

Mai Vân-VTT, 08/7/26.


       ĐỜI LÀ THẾ

Cư sĩ sống đời ít mộng mơ

Đề phòng kẻ xấu chuyện không ngờ

Khôn ngoan đối diện nào e sợ

Mạnh dạn đương đầu há ngẩn ngơ

Tình nghĩa từ bi theo khấn nguyện

Tiền tài danh lợi tránh ngồi chờ

“Ưng vô sở trụ”, năng sinh động (*)

Chân chính kiến hành chẳng giả lơ.

(Phan Thượng Hải)

7/8/26

 (*) Chú thích:

Từ câu “Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm” (Pháp Bảo Đàn Kinh và Bát Nhã Kim Cương Kinh).

Ưng vô = không nên. Sở trụ = bám chắc ở một chỗ = attached. Vô sở trụ = non-attached.

Pháp Bảo Đàn Kinh dẫn từ Bát Nhã Kim Cương Kinh viết về từ “Vô Sở trụ” sinh ra “Kỳ Tâm” (= Tâm có Tâm Thức đồng nhất với Bản Tâm dung hòa Từ Bi) của bậc Giác ngộ (thành Phật):

Huệ Năng hiểu ý nên canh ba vào thất (phòng của Tổ).  Ngũ tổ dùng cà sa che lại không cho người thấy, rồi thuyết kinh (Bát Nhã) Kim Cang.  Khi đến câu “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” thì Huệ Năng ngay đó đại ngộ (đốn ngộ), vạn pháp chẳng lìa tự tánh. 

Huệ Năng liền bạch: “Đâu ngờ tự tánh vốn tự thanh tịnh, vốn chẳng sanh diệt, vốn tự đầy đủ, vốn chẳng lay động và tự tánh hay sanh vạn pháp”.  Tổ biết Huệ Năng đã ngộ nên nói với Huệ Năng rằng: “Chẳng nhận được bản tâm (thì) học pháp vô ích, nếu nhận được bản tâm thấy được bản tánh tức gọi là Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật”. 

Giải thích:

"Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm" có nghĩa là "Không nên bám chắc ở một chỗ mà sinh ra kỳ tâm".

         "Ưng vô sở trụ" là Tâm của Con người không sở trụ vào Sự vật tức là Đoạn diệt Mê hoặc vào Sự vật (= Giai đoạn 1 của Không Khổ Nghiệp).  Mê hoặc = Hoặc (= Si, vô minh) = Tham (Greed) + Sân (Anger) + Mạn (Pride).

         "Nhi sinh kỳ tâm" là Tâm của Con người đồng nhất với Bản tâm kỳ diệu, đó là Bản tâm Từ bi giác ngộ (= Giai đoạn 2 của Không Khổ Nghiệp).  Tự tánh = Phật tánh = Bản tâm.

Tâm = Bản Tâm + Tâm Thức (= hoạt động của Tâm đối với Sự vật).  

Con người có Tâm thức luôn sinh động là chuyện tự nhiên thông thường. Tâm “vô sở trụ” tức là Tâm “năng động”, không phải là Tâm “tịnh” (không động) như đã hiểu sai lầm.


         CÕI MƠ

Tìm tận đẩu đâu chút mộng mơ

Chốn trần dâu bể vật vờ ngờ

Tình yêu chạm đến bình an vẻ

Điểm xuyết thiên nhiên nét ngẩn ngơ

Lúc trẻ triền miên nuôi khát vọng

Khi già khắc khoải phút giây chờ

Qua cơn bỉ cực đời an ổn

Bão tố lùi xa ,sóng ngoảnh lơ !

                              PHƯỢNG HỒNG 


      Buông

Qua thời ôm mộng lẫn xây mơ

Một quãng đời suôn đến chẳng ngờ

Da thịt teo dần người mệt mỏi

Thuốc men xạ trị hóa ngu ngơ

Dò đường ngày trước luôn mong đợi

Dẫn lối hôm nay mãi ngóng chờ

Bỏ hết những gì đang cám dỗ

Buông luôn sự sống đã làm lơ.

2026-07-13

Võ Ngô