Bài 9 & 10, tình thư qua lại của Phạm Thái và Trương Quỳnh Như; Ngân Triều chú giải.
[9] DẠM HỎI TRƯƠNG QUỲNH NHƯ
Từ chốn thiềm cung [1] trộm dấu [2] hương
Dễ xui tao khách [3] mối sầu vương
Gió thông réo rắt [4] dong đèn oán [5]
Trăng lạnh chênh vênh[6] rạng bóng dương
Nếu đã tình duyên dun dủi [7] phận
Thì xin ân ái vẹn nên đường
Phong lưu[8] đôi lứa đà ai dễ?
Bụi tục chi cho bợn [9] lóa gương.
Phạm Thái
*
Diễn ý:
Nàng ở nơi cung trăng, ta đã thầm yêu mùi hương ấy,
Để cho khách thơ vương vấn mối sầu tư.
Kìa gió lùa ngàn thông reo lên du dương, ta chong đèn than thở,
Nhìn vầng trăng lạnh treo cao, cho đến lúc mặt trời chiếu rạng.
Nếu có phải duyên tình là hạnh phận,[10]
Thì yêu nhau cho vẹn đôi đường.
Dễ gì có đôi lứa xứng đôi như thế?
Tình yêu thanh cao sao có thể mờ tấm gương sáng kia.
Phiên âm Hán Nôm Ngân Triều soạn:
啖 噲 張 琼 茹
自 坉 𡍞 宮 囕 𢰳 香,
易 吹 騷 客 䋦 愁 𥿁.
𩙍 桶 嘹 溧 熔 畑 怨,
𦝄 冷 崢 榮 𠓁 𩄴 陽.
𡀮 㐌 情 緣 撴 㩡 分,
時 吀 恩 愛 援 𢧚 塘.
風 流 對 侶 㐌 埃 易,
培 俗 之 渚 𣵲 𤍶 鏡.
笵 泰
***
Tham khảo dị bản: Gởi Quỳnh Như sau đây:
Gởi Quỳnh Như
Từ lúc thiềm cung trộm dấu thương,
Dễ xui lòng khách mối sầu vương.
Gió thông réo rắt dong đàn oán,
Trăng hạnh chênh vênh rạng bóng dương.
Nếu đã tình duyên dun rủi phận,
Thì xin ân ái vẹn nên đường.
Phong lưu đôi lứa đà ai dễ,
Bụi tục chi cho bợn lóa gương.
Phạm Thái.
*
Phiên âm Hán Nôm Ngân Triều soạn:
𢭮 琼 茹
自 𣅶 蟾 宮 囕 𨣥 愴,
易 𠺼 𢙱 客 䋦 愁 𥿁.
𩙍 松 𠰉 溧 搈 弹 怨,
𦝄 幸 征 榮 𠓁 𣈖 陽.
裊 㐌 情 緣 撴 𡂳 分,
時 吀 恩 愛 援 𢧚 塘.
風 流 對 侶 㐌 埃 易,
垻 俗 之 渚 泮 𤍶 鏡.
*
Ngân Triều cảm đề
Thầm yêu hương ấy mãi xa xôi,
Tiếng sét trong tim lụy mất rồi.
Gió nhớ lê thê, nghe réo rắt,
Trăng sầu lơ lửng, đậu chơi vơi.
Có duyên ngàn dặm thường tương ngộ,
Chẳng lẽ ông Tơ lại hẹp hòi?
Đôi lứa xứng đôi tình đã bén…
Trăm năm ngời sáng tấm gương soi.
***
2- Đôi nét ngày xưa:
Đánh ghen, tranh Làng Hồ.
Tranh minh họa Làng Hồ: Đánh ghen. Google.
(Giải thích chữ Nôm trong tranh:
Đánh ghen:
Thôi thôi nuốt giận làm lành,
Chi điều sinh sự nhục mình nhục ta.
打 悭:
傕 又 讷 恨 爫 𫅜,
之 調 生 事 辱 𨉟 辱 些.
***
[10] TRẢ LỜI PHẠM THÁI (1)
Hương lửa tình nầy dễ nói năng,
Chẳng hay lòng khách thấu cùng chăng?
Vườn đào sực thấy oanh đưa tín
Dặm liễu đà xui yến cách chừng
Vàng đá nên chăng cùng một ước
Nước non thề đã có đôi vừng.
Lời nầy dặn với tri âm nhé
Chớ đổi cầm treo đợi dưới trăng.
(Trương Quỳnh Như)
Người mẹ của nàng Trương Quỳnh Như cương quyết không chấp nhận cho hai người quen nhau và thành vợ chồng, ép gả nàng cho người mà nàng không thương, nàng cương quyết không chịu và vì không chịu nổi sự chì chiết của mẹ nên nàng tự tử. Phạm Thái đau khổ cho mối tình đầu tan nát, vứt hết hoài bảo, sống đời lang bạt, hủy hoại đời mình trong men rượu và chết trẻ khi mới có 37 tuổi. Tiếc thay một vì sao sáng sớm rơi rụng vì tình!
*
Phiên âm Hán Nôm Ngân Triều soạn:
把 𠳒 笵 泰
香 焒 情 尼 易 呐 能,
丞 咍 𢙱 客 腠 共 丕?
𡑰 桃 忇 𧡊 鶯 拸 信,
𨤮 柳 㐌 吹 燕 挌 烝.
鐄 𥒥 𢧚 丕 共 沒 約,
渃 𡽫 誓 㐌 固 對 暈.
𠳒 尼 吲 貝 知 音 唲,
渚 𢷮 琴 撩 撩 𨑜 𦝄.
張 琼 茹
*
Diễn ý bài thơ trên
Hương lửa, thề nguyền trong tình yêu đâu phải dễ nói ra,
Không biết chàng có hiểu cho tâm tình đó không.
Nơi vườn đào bỗng thấy chim oanh đưa tin,
Dong ruổi trên đường có trồng những cây liễu làm cho chim yến phải xa cách.
Vàng đá, tình yêu bền chắc, không biết có thành không để cùng chung một ước, chung một ý nguyện tâm đầu.
Nước non, thệ hải minh sơn, lời thề đã có hai vừng nhật nguyệt chứng giám.
Xin có lời dặn cùng người tri âm, chàng yêu quý,
Đừng đổi cầm treo, đàn treo, hay người vợ hiền mãi chờ chồng ở dưới trăng; ý nói phụ bạc, có mới nới cũ.
*
Ngân Triều cảm đề:
Thề ước làm sao dễ nói năng,
Tình trong như đã thấu lòng chăng?
Tin nhàn xao xuyến oanh đưa đến,
Dặm liễu xa xôi yến lỡ chừng.
Vàng đá nên chăng tròn một ước?
Thủy chung non nước trước đôi vừng.
Nỗi niềm tỏ rõ tri âm nhé!
Xin chớ ngơ đèn đuối ánh trăng.
***
[10 bis] Trả lời Phạm Thái (2)
Nguyệt lão xe dây khéo dở dang,
Xanh xanh chi nỡ phụ hồng nhan!
Dẩy dun ngán nhẽ! Tiên mà cú!
Đôi lứa ghê thay! Ngọc lẫn than.
Lá ghét mày xanh chìm nước biếc,
Chim ghen môi thắm vắng tin vàng.
Đội ơn công tử lòng như một,
Bồ liễu duyên sao khéo bẽ bàng?
Trương Quỳnh Như
Nguồn: Sơ Kính tân trang, bản A.1390, trang 23a
*
Phiên âm Hán Nôm
Ngân Triều soạn:
月 老 𦀺 𦀊 窖 𢷣 𢬥,
𩇛 𩇛 之 𡝖 媍 紅 顏!
𧿆 撴 喭 𥙧! 仙 麻 鴝!
對 侶 稽 咍! 玉 論 炭!
𦲿 恄 𣮮 𩇛 沉 渃 碧,
𫚳 慳 腜 𣠒 咏 𠒷 鐄.
隊 恩 公 子 𢙱 如 沒,
蒲 柳 緣 牢 窖 㤳 㥬?
張 琼 茹
*
Ngân Triều cảm đề:
Thôi thế duyên tình đã dở dang,
Ông Xanh sao nỡ lụy hồng nhan.
Đẩy đưa cứ tưởng tiên mà quỷ,
Lắc đãi tìm châu chỉ có than.
Ghét kẻ chân mây dìm nước biếc,
Ghen người cánh cửa bặt tin vàng.
Sắt son mến mộ lòng chung thủy,
Xui gặp nhau chi để bẽ bàng.
Ngân Triều
*
Chú thích:
[1] Thiềm cung: Theo truyền thuyết, những vết đen đen trên mặt trăng là con cóc, nên gọi ánh trăng là “thiềm” 蟾. Cũng gọi mặt trăng là “thiềm cung” 蟾 宮, “ngân thiềm” 銀 蟾 hay “minh thiềm” 明 蟾.
[2] trộm dấu: thầm yêu mến.
[3] Tao khách: đồng nghĩa với tao nhân, người làm thơ, người hay thơ.
[4] Réo rắt: reo lên, vang lên cao và thanh, lúc to lúc nhỏ, lúc nhanh lúc chậm. Gió thông: dịch chữ tùng phong
[5] Oán: than thở.
[6] Chênh vênh: ở trên cao và trơ trọi
[7] Dun dủi: như run rủi, cơ may đưa đến.
[8] Phong lưu: vẻ nhàn nhã, đáng yêu, xứng đôi.
[9] Bợn: dính bui, mờ.
[10] Hạnh phận: 幸 分, số phận không may mắn.
***
Ảnh minh họa:
1- Gió nhớ lê thê, nghe réo rắt,
Trăng sầu lơ lửng, đậu chơi vơi. Ngân Triều.
Nguồn: Tranh minh họa, bài [9], Google.
2- Đánh ghen, tranh Làng Hồ.
Tranh minh họa Làng Hồ: Đánh ghen. Google.
