Nhớ Xưa- Ngày Tết Tết Thầy
vhp.Hạ Vũ
Nhớ xưa... nhưng không xưa
lắm, mới hơn nửa thế kỷ thôi, mà tôi tưởng chừng như mới hôm nào.
Ngày đó
chúng tôi là một nhóm nam nữ gốc gác Miền
(Linh mục Cao Văn Luận đọc diễn
văn khai mạc Niên Khóa 1961-1962)
Cái Tết đầu tiên mà chúng tôi xa
nhà, nếu nhớ không lầm, là vào năm học thứ ba. "Cư dân Xóm
Trong" của tôi chỉ có ba người mà Ngân thì "bay" về
Sài gòn với gia đình trước đó vài ngày rồi, chỉ còn lại Ngọc Minh và tôi.
"Xóm Ngoài" cũng chỉ còn vài ba người gồm luôn cánh
chim đầu đàn là chị Hai Cam. Hai "xóm nhà lá" này cùng
một số nam sinh viên gốc Miền
Huế những năm đó ăn Tết không tưng bừng pháo nổ, không "ngựa
xe như nước áo quần như nêm," (Truyện Kiều của Nguyễn Du) không rộn
rã, ồn ào, náo nhiệt như Sài Gòn. Huế trầm lặng. Huế ấm
cúng. Huế của gia đình. Ngày Mùng Một, bà chủ nhà dẫn hai con đi chúc
Tết người thân thuộc. Minh và tôi buồn muốn khóc, nhưng sợ xui bèn
"ngậm cười" nơi... Bến Ngự(!) Sau một lúc hối hận vì đã
không về Sài Gòn ăn Tết với gia đình, tôi đưa đề nghị:
- Người ta Mùng Ba Tết Thầy, mình cứ "Tết Thầy" cả ba
Mùng luôn đi.
Ngọc Minh đáp:
- Mình biết tim đen của Phi rồi. Muốn
"ăn chực" thì cứ nói thẳng đi. Mình có bánh mứt... làm quà
cáp hay không mà ra điều... Tết Thầy... Học trò có tình có nghĩa dữ...
a... a...!!!
Tôi cố chống chế:
- Thì Chúc Thầy... Các thầy biết tụi mình học trò nghèo,
Tết xa nhà buồn, mang quà đến còn bị rầy thêm. Tình nghĩa là quan trọng nhất.
Minh đưa thêm một thắc mắc:
Hôm nay Mùng Một, coi chừng "xông nhà" đầu năm...
không hạp thì phiền lắm đó.
- Thầy mình Tây Học mà, không tin dị đoan đâu.
Minh lý giải:
- Ờ... ờ... Tên Minh của tui có
nghĩa Sáng Rực. Mặt trời và Mặt Trăng ráp lại với nhau thì còn
gì sáng bằng.(1) Vậy nếu là người "xông nhà" thì tốt quanh
năm à nghen.
(Chú thích 1: Theo chữ nho Minh 明 là
do hai chữ Nhật 日 & Nguyệt 月 ghép
lại).
Tôi chọc:
- Chứ không phải Ngọc Minh 玉 冥 là
viên ngọc giả cho nên mờ mờ (2)
(Chú thích 2: minh 冥 còn
có nghĩa là mờ mịt, tối tăm trong chữ u minh).
Minh phản kích:
- Thôi, mình không đi chung với Phi đâu. Hai đứa Phi
Minh(3) bước vô nhà Thầy thì "chẳng sáng sủa" cả
năm.
(Chú thích 3: Phi 非 : có
nghĩa chẳng phải ví dụ: phi lý 非 理 .
Phi còn có nghĩa là trái, phản nghĩa với phải như trong chữ thị
phi 是 非 .)
Tôi cự nự:
- Bậy! Phi 飛 của mình có nghĩa là
bay. Cụ Bột dạy sử Trung Quốc cho nghĩa tên Hồng Phi 鸿 飛 của
mình là "cánh hồng bay bổng tuyệt vời." Cụ
bảo: Chim hồng là loại chim bay cao và xa, ý chỉ người có chí lớn.
Minh cười ha ha ha... xong "phán":
- Đúng rồi. Cụ Bột già vậy mà thấy rõ chí trên đầu của
bạn. Thế thì nó phải lớn lắm rồi, ai chả biết!!!
Tôi đưa đề nghị:
- Thôi đi! Đầu năm đầu tháng, nói bậy bạ không hà. Tính
chuyện ba ngày Tết này đã. Trong mấy ngày Tết, O bán Bún Bò dạo
mỗi tối, "ân nhân cứu đói" của bọn mình, bận
ở nhà vui Xuân với gia đình, không đi bán mô. Bọn mình đói rả họng.
Chúng ta ra "xóm ngoài" xem có tổ chức ăn uống chi
không để ăn ké.
- Mới ăn Tất Niên hôm qua rồi, tổ chức gì nữa. Chị Hai Cam
sợ gãy móng tay khi làm bếp, không nấu nướng từ lâu rồi. Bọn mình mặc áo đẹp
vào, rũ nhóm ngoài cùng đi chúc Tết các thầy.
Thế là chúng tôi lôi áo đẹp ra mặc. Trong lúc tôi
còn đang loay hoay thay xiêm đổi áo, thì nghe Minh reo:
- A! Chị Hai
(Chú giải 4: Cam 甘 có nghĩa là ngọt, cũng có
nghĩa là đành chịu).
Chị Hai Cam bước vô hỏi:
- Hai đứa định đi đâu đó, cho tháp tùng với. Mấy đứa ngoài
đó đi chùa Thiên Mụ rồi. Chùa này mình đã đi nhiều lần nên chán. Ở nhà
buồn quá bèn tìm hai đứa để tán dóc cho vui.
Minh hí hửng đáp:
- Có chị tới thì tốt quá: Ngọt Ngào đi trước, Rực
Rỡ tiếp theo, Chí Lớn vào cuối.
Chị Hai ngơ ngác hỏi:
- Minh nói gì dzậy?
Tôi giành nói:
- Đi xông nhà các thầy:
- Có đem thiệt không đó hay ăn Tết chực?
Tôi nhỏ giọng:
- Thôi mà chị... Mình mang tư tưởng tốt
và lời chúc đẹp vào nhà thầy là được rồi.
(Thầy Phan Văn Dật (thứ 2 từ trái) & Môn sinh VHH)
Cả ba lên xe đạp vào Thành Nội, đến chúc Tết Thầy
Giám Học trước. Nói tới Thầy họ Phan này là phải nói tới
sách, e rằng sách của Thư Viện Huế cũng không bằng. Chỗ nào trong
nhà cũng có sách, toàn là sách quý hiếm, phần lớn được viết bằng
chữ Pháp và chữ Hán. Học trò hay bất cứ bạn bè nào cần là Thầy sẵn
sàng cho mượn. Sau 1975 Thầy bị đứa học trò thời học Quốc Học
với Thầy, thuộc loại "nằm vùng" và là một trong ba tên đồ
tể khét tiếng ác ôn năm Mậu Thân 68 ở Huế, lừa lấy gần hết, Nhờ đó bây giờ anh
ta trở thành nhà Nghiên Cứu Huế. Thật xót xa cho Thầy!
Thấy chúng tôi tới chúc Tết, thầy vui
vẻ thân ái bảo người nhà dọn ra đủ thứ bánh, kẹo, mứt, bánh
chưng, dưa món... Ba đứa tuy bụng đói mà cứ giữ kẻ, ăn như "mèo
liếm." Khi ra về tiếc hùi hụi: "bánh chưng ngon quá, phải chi
ăn thêm miếng nữa cho đỡ thèm!"
Chị Hai
- Nữ thực như miêu mà... không lẽ thực
như hổ thì làm sao "yểu điệu thục nữ" để "quân
tử hảo cầu!" cho được! Thôi, đừng tiếc nữa, lo đi
tiếp.
(Thầy Cô Võ N Nguyện và cựu môn sinh VHH -2000)
Chúng tôi tiếp tục lên đường, tiến về Bao
Vinh, hướng nhà thầy Phó Giám Đốc họ Võ. Vừa bước
vào cổng nhà cũng là lúc Thầy và Cô cùng đứa con nhỏ chuẩn bị
"xuất hành đầu năm." Ba đứa nhìn nhau ngầm ý: kiểu này là
đói! Chúng tôi vội vả chúc Tết. Chưa nói hết câu thì cô hỏi:
- Các O nì, có muốn đi chùa lễ Phật và xin lộc đầu năm
không? Muốn thì vô xe, còn ba chỗ trống đủ cho ba O.
Ba cái miệng đồng reo:
- Dạ, muốn... muốn... muốn...
Miệng nói, chân mau mắn theo Thầy Cô vào xe, chỉ sợ
Thầy Cô đổi ý. Ở Huế lúc đó cả tỉnh chỉ có một vài người
có xe hơi nhà. Thầy Phó Giám Đốc là một trong số đó. Chúng tôi được ngồi
xe hơi nhà với gia đình thầy cảm nhận ấm cúng vây quanh và sung sướng
vì thấy mình được coi như con cháu trong gia đình.
Thầy tự lái xe lên chùa Châu Lâm.
Theo Thầy Cô, ba đứa lễ Phật hết bàn này đến bàn khác. Sau đó, trong khi
Thầy Cô đàm đạo với sư Trụ Trì thì ba đưá chúng tôi dạo quanh chùa mà quên mất
nỗi "buồn vào hồn..." có tên... "Nhớ
Nhà." Chùa này vào ngày Mồng Một Tết, khách thập phương đi lễ
không đông lắm, và phần đông không ai ở lại ăn Cơm của Chùa, do đó chúng tôi
ăn cơm chùa no bụng. Cơm chay, không cao lương mỹ vị
sao mà ngon chi lạ! Lúc về nhà thầy, chúng tôi được Cô gói cho vài cái
bánh chưng. Thế là ngày Mồng Một Tết được lộc của Chùa và của
Thầy. Hên suốt năm.
(Cha Thích và các môn sinh VHH)
Trên
đường về lại chỗ trọ, chúng tôi đến chúc Tết Cha Thích. Đến nhà Cha không
lúc nào là không có bánh kẹo. Vườn sau nhà của Cha là Vườn Trẻ cha
lập. Cha thuê một cô mẫu giáo để trông coi và dạy
dỗ một số trẻ em. Do đó bánh kẹo không hề
thiếu ở nhà Cha. Vườn Trẻ có nhà Thủy Tạ với hoa và
cây kiểng rất đẹp mắt, vừa để thư giản vừa làm chỗ chơi cho đám con
nít. Cha sáng tác các bài nhạc cho thiếu nhi. Lúc rảnh rổi cha chơi với
trẻ và dạy cho các cháu và cả cô giáo hát. Bài:
Cái nhà là nhà của ta
Công khó ông cha lập ra
Cháu con phải gìn giữ lấy
Muôn năm với nước non nhà
mà chúng tôi vẫn thường hát trước đó, mãi đến
khi ra Huế học mới biết tác giả là Cha Thích. Bài này Cha đem cả vào Viện
Hán Học để cho đám sinh viên chúng tôi tuy "già đầu"
nhưng trái tim còn... con nít hát cho vui mà bớt nhớ nhà, bớt sự căng
thẳng trong học đường.
Cha có chiếc xe vận tải nhỏ, thuê tài xế đưa
rước trẻ em cho Nhà Trẻ và chở Cha đi khi có việc cần. Cha
cho biết vào ngày Mùng Hai đi nhà thờ La Vang, nếu chúng tôi
muốn đi thì sáng hôm sau đến sớm. Thế là chúng tôi nhao
nhao xin Cha cho theo. Vài anh chị em cùng quê Miền Nam nghe tin
cũng xin đi cùng, ngồi chật xe.
Nhóm chúng tôi không có ai theo
đạo Công giáo nên không biết kinh kệ gì hết. "Lạy Chúa con
là người ngoại đạo, nhưng tin có Chúa ngự trên cao" cho nên vào
nhà thờ, thấy ai làm gì cũng làm theo một cách kính cẩn. Đức Mẹ
La Vang linh thiêng nổi tiếng nên chúng tôi không ai dại gì mà không
xin Đức Mẹ đủ thứ chuyện, kể cả chuyện tình gió đã thổi bay.
Tết
năm đó chúng tôi: Mồng Một có cơm Chùa, Mồng Hai được cơm
Chúa. Chúng tôi được hồng ân của cả hai tôn giáo,
vì đạo nào chúng tôi cũng thành tín cả. Bởi vậy suốt 5 năm
học chẳng những Chúa và Phật phù hộ cho ăn học tử tế, sức khỏe dồi dào, mà
còn có cuộc sống an lành.
Hôm sau lại
tiếp tục... "Mùng Ba Tết Thầy" rồi Mùng Bốn, Mùng Năm cũng Tết Thầy
luôn, và tiếp tục... nhận "lộc" từ gia đình các thầy.
Thầy - trò chúng tôi
là như thế. Có lẽ không có ngôi trường nào có được tình thầy-trò như
vậy. Người Thầy vừa là Sư vừa là Phụ. Cảm ơn ngôi trường độc nhất
của Việt Nam Cộng Hòa được sinh ra do Tổng Thống Ngô Đình Diệm và chết theo
Tổng Thống họ Ngô này, chỉ "sống" được vỏn vẹn 6 năm:
Viện Hán Học Huế (1959 - 1965).
vhp.Hạ Vũ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét