Góc Việt Thi :
Thơ CAO BÁ QUÁT (1)
TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ
Cao Bá Quát 高 伯 适 (1808-1855) tự Chu Thần 周 臣, hiệu Cúc Đường 菊 堂, Mẫn Hiên 敏 軒, sinh tại Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội, mất giữa trận tiền Quốc Oai trong cuộc khởi nghĩa chống triều đình thời Tự Đức. Tự Đức tru di ba họ Cao Bá Quát, thu hồi tiêu huỷ văn chương ông. Nhưng ông được lòng dân bảo vệ : một rừng truyền thuyết ca ngợi tài thơ, lòng dũng cảm, trí thông minh và tinh thần thương dân yêu nước của ông. Tác phẩm của ông còn được lưu đến nay là 1353 bài thơ, 21 bài văn xuôi, một số bài ca trù và khá nhiều câu đối.
Sau đây là một bài thơ ngũ ngôn luật thi rất đặc biệt của ông, vì đươc làm theo thể Nhạc Phủ thời Nam Bắc Triều :
自君之出矣 TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ
自 君 之 出 矣, Tự quân chi xuất hỹ,
夜 夜 守 空 床. Dạ dạ thủ không sàng.
海 月 照 孤 夢, Hải nguyệt chiếu cô mộng,
江 風 生 暮 涼. Giang phong sinh mộ lương.
小 鏡 寄 遠 篋, Tiểu kính ký viễn khiếp,
寒 衣 留 故 房. Hàn y lưu cố phòng.
持 此 各 自 慰, Trì thử các tự ủy,
不 遣 兩 相 忘! Bất khiển lưỡng tương vong!
* Chú thích :
- TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ 自 君 之 出 矣 : là "Từ ngày anh bước chân đi rồi".
- Cô Mộng 孤 夢 : là Giấc mộng cô đơn, lẻ loi chỉ có một mình.
- Mộ Lương 暮 涼 : Cái lạnh lẽo khi chiều xuống đêm về.
- Viễn Khiếp 遠 篋 : KHIẾP là cái Rương, cái Tráp, cái "Va-ly" nhỏ, nên VIỄN KHIẾP là "Cái tráp của người đi xa".
- Cố Phòng 故 房 : là "Cái phòng cố hữu", là cái phòng xưa nay vẫn ở đó.
- Trì Thử 持 此 : TRÌ là Cầm, là nắm; nên TRÌ THỬ là "Giữ những thứ nầy".
- Tự Ủy 自 慰 : là Tự mình an ủi mình.
- Bất Khiển 不 遣 : là "Chẳng khiến cho...; Chẳng làm cho...".
- Lưỡng Tương Vong 兩 相 忘 : là "Cả hai cùng quên nhau".
* Nghĩa bài thơ :
Từ Ngày Chàng Bước Chân Đi Rồi
Từ ngày chàng bước chân đi rồi, đêm đêm em vẫn giữ lấy chiếc giường trống không nầy. Ánh trăng trên biển đêm đêm vẫn chiếu vào giấc mộng cô đơn lẻ loi của em; và gió trên sông thổi đến làm tăng thêm cái lạnh lẽo khi chiều xuống đêm về. Chiếc gương nhỏ thì đã gởi vào cái tráp của người đi xa rồi, còn chiếc áo lạnh vẫn còn ở phòng cũ đây. Giữ những thứ nầy để hai ta tự an ủi nhau khi nhìn thấy nó; và để "chẳng làm cho hai ta cùng quên nhau được!"(có nghĩa là : Sẽ mãi mãi nhớ nhau !).
* Diễn Nôm :
TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ
Từ ngày chàng đi rồi,
Đêm đêm giường không thôi.
Trăng biển soi mộng lẻ,
Gió sông thổi lạnh người.
Gương nhỏ theo tráp mất,
Áo lạnh giữ phòng côi.
Cùng giữ để yên ủi,
Cùng không quên bạn đời !
Lục bát :
Từ ngày chàng bước chân đi,
Giường không thiếp giữ xá gì đêm đêm.
Trăng soi bể vắng cô miên,
Gió sông thổi lạnh màn đêm xuống rồi.
Gương nhỏ theo tráp xa xôi,
Hàn y giữ lại phòng côi một mình.
Cùng giữ để cùng ngắm nhìn,
Cùng yên ủy chẳng quên tình đôi ta !
Đọc bài thơ trên của Cao Chu Thần làm cho ta nhớ đến bài tứ tuyệt cũng cùng tựa "TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ" của Trương Cửu Linh 張 九 齡 đời Đường, mà bất cứ người thích thơ Đường nào chắc chắn cũng đã từng đọc qua :
自 君 之 出 矣， Tự quân chi xuất hĩ,
不 復 理 殘 機。 Bất phục lý tàn ki (cơ).
思 君 如 滿 月， Tư quân như mãn nguyệt,
夜 夜 減 清 輝。 Dạ dạ giảm thanh huy !
* Có nghĩa :
Từ ngày chàng buớc chân ra đi, thiếp cũng đã chẳng thèm ngó ngàng sửa chửa gì đến cái khung cửi đã tàn tạ kia nữa. Thiếp nhớ chàng như ánh trăng rằm đầy đặn, rồi đêm đêm cứ giảm dần giảm dần ánh sáng một cách mõi mòn !
* Diễn Nôm :
TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ
Từ ngày chàng đi rồi,
Khung cửi chẳng sửa thôi,
Nhớ chàng như mãn nguyệt,
Đêm đêm bớt sáng rồi !
Lục bát :
Từ ngày chàng bước chân đi,
Cửi khung bỏ mặc cần gì sửa sang.
Nhớ chàng tựa ánh trăng vàng,
Đêm đêm bớt sáng võ vàng đêm đêm !
"TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ 自 君 之 出 矣" là tên của một trong những khúc Nhạc Phủ nổi tiếng thời Nam Bắc Triều, có xuất xứ từ cuối đời Đông Hán với bài thơ "THẤT TỨ 室 思" của Từ Cán 徐 幹 là một trong Kiến An Thất Tử. Mời đọc bài viết tới:
Giai Thoại Văn Chương : TỰ QUÂN CHI XUẤT HĨ !
杜 紹 德
Đỗ Chiêu Đức
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét